woensdag 17 februari 2016

Rechts is waar de duim links zit

Erik van Denemarken, koningin Ingeborg 


















Als je op middeleeuwse en vroegmoderne grafmonumenten
afbeeldingen van echtparen ziet, ligt de vrouw altijd voor de kijkers rechts en de man links. Vanuit het echtpaar zelf gezien ligt de man dus rechts. Zo ook in de heraldiek: (heraldisch) rechts - voor de kijkers links - is de plek die traditiegetrouw is gereserveerd voor de man.
Waarom de man nou 'altijd' rechts lag is onduidelijk, het was nu eenmaal zo. Het zou teruggaan op het scheppingsverhaal waarbij Eva het slechte vertegenwoordigde en Adam verleidde met de appel. De linkerkant is symbolisch de slechte kant (vgl. senestra, sinister). Ook in de kerk zaten de mannen altijd rechts en de vrouwen links.
Het bekende stramien heeft wel eens tot verwarring geleid, dat zien we zo. Maar er zijn uitzonderingen die de regel bevestigen.



Elisabeth van Mansveldt, Burkhard van Regenstein
Het graf Elisabeth gravin von Mansveldt (overl. 1474) en haar echtgenoot Burkhard V graaf von Regenstein is een uitzondering op de stringente traditie. Waarom dit is gebeurd, is onduidelijk. De afbeelding hieronder is in ieder geval niet gespiegeld weergegeven. Burkhard staat of ligt met zijn zwaard duidelijk aan de heraldisch linkerkant (voor de kijkers rechts).


De strenge conventie 'man rechts, vrouw links', heeft onlangs tot verwarring geleid bij de beschrijving van een grafplaat uit 1484 in de Nieuwe Kerk te Zierikzee. Daar liggen namelijk twee mannen bij elkaar in wapenrusting! Het is zeer ongebruikelijk maar komt voor. De clou van het verhaal volgt binnenkort in het maart-nummer van Gen.magazine.


reconstructie grafplaat Zierikzee, (c) G. van Breugel



Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen