donderdag 20 augustus 2015

Wapenkwartierstaat Van Cortenbach - Van der Lippe uit de collectie Belonje

Het Centraal Bureau voor Genealogie beheert niet alleen familiearchieven, maar ook archieven van genealogisch onderzoekers zoals mr. dr. Johan Belonje (1899-1996). Tijdens zijn leven vervulde hij vele (neven) functies op wetenschappelijk en maatschappelijk gebied. Voor de Tweede Wereldoorlog was hij bijna twintig jaar reserveofficier en nadien werd hij agent van de Nederlandsche Bank te Alkmaar. Zijn advocatenpraktijk legde hij toen neer. Als auteur was hij buitengewoon productief: hij schreef rond de 1000 grote en kleine publicaties over genealogie, heraldiek en kerk-, waterschaps- en rechtsgeschiedenis. Bovendien ging hij zeer veel op pad om in kerken afwrijfsels ('rubbings') te maken van grafkunst in Noord-Holland, Limburg en Duitsland.

Op dit moment wordt Belonjes archief en documentatie geschoond en toegankelijk gemaakt. Daarbij kwam deze week een beeldschone oude wapenkwartierstaat tevoorschijn. De wapenkwartierstaat is gemaakt voor (de nakomelingen) van Willem van Cortenbach die maarschalk was te Gulik - een hofbeambte belast met de zorg voor de paarden en stallen. Hij trouwde in 1592 met Margaretha van der Lippe genaamd Hoen (op deze kaart gespeld als van der Lip genaempt Houn). De Van Cortenbachs (in goud drie rode schuinbalken) stamden uit de gelijknamige heerlijkheid, die lag in wat nu de Limburgse gemeente Voerendaal is. Eén tak van de Van Cortenbachs is vooral bekend geworden doordat zij meer dan driehonderd jaar de hoge heerlijkheid Helmond in handen had. Naast het centraal gestelde wapen van Willem staat dat van zijn echtgenote in een ovaal. Haar familie heette Van der Lip of Van der Lippe, maar ging zich later Hoen (van der Lippe) noemen, of zoals hier: van der Lip genaempt Houn. De familie voerde in haar wapen drie kransen met rode bloemen.
Vanaf de zestiende eeuw ging de adel zich verder sluiten door een exclusief huwelijkspatroon. Meer en meer werd dit zichtbaar in het opstellen van kwartierstaten die moesten aantonen hoeveel adellijke voorouders er waren. In dit geval krijgen we een overzicht van veertien geslachten die bovenregionaal huwden. We kunnen ze bovenmodale adel noemen, vanwege het bezit van titels, heerlijkheden met hoge rechtspraak en hoffuncties. De families zijn in hun middeleeuwse oorsprong vaak Limburgs en Gelders ('Duits'), maar hadden door hun grensoverschrijdende huwelijken vaak vele eigen gebiedjes in andere streken. Trouwen binnen de eigen stand werkte vaak kwartierverlies (of volgens anderen kwartiervermeerdering) in de hand: Willem en Margaretha waren familie van elkaar via de Van Merodes en Von Flodorps; die wapens komen dubbel op dit overzicht voor.

Willem van Cortenbach en Margaretha van der Lippe hadden een dochter Margaretha Maria barones van Cortenbach, vrouwe van Vaesthartelt (...- ca.1662), die te Leiden op 11 april 1630 in het huwelijk trad met Philips van Nassau, heer van Wijchen, Grimhuizen en Hoekelom en (bastaard)kleinzoon van Willem de Zwijger. Dit alles in beschouwing nemend kunnen we zeggen dat de wapens rond 1600 op deze perkamenten rol zijn geschilderd. Dat stemt ook overeen met de stijl van de wapens en de letters waarmee de namen van de diverse families op de daaronder gevoegde blauwe linten zijn geschreven.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen