dinsdag 16 december 2014

Drents Genealogisch Jaarboek 2014

zegel Reinolt de Vos van Steenwijk, 1494
Het Drents Genealogisch Jaarboek 2014 (jrg. 21) is volledig gewijd aan heraldiek. Een aanzienlijk deel ervan - zo'n 3000 zegels - berust bij het Drents Archief in Assen. Deze zijn meestal van schulten die in Drenthe de voorlopers van notarissen waren. Heel vaak bungelen hun zegels nog aan akten, maar er zijn ook zegelverzamelingen van honderden exemplaren waar ze opduiken. Deze 19de- en 20ste-eeuwse collecties - zoals die van Just van Deventer - hebben als manco dat ze uit hun context zijn weggerukt en we daardoor de herkomst niet meer weten. Het selectiecriterium was eenvoudig: van de 3000 zegels is het aantal voor deze publicatie versmald tot 476 exemplaren (15%)  die werkelijk aan iemand van vóór 1650 toegeschreven konden worden, soms ook van buiten Drenthe. De dominante geslachten De Vos van Steenwijk, Van den Clooster, Van Munster en Van Echten springen in het oog. Door de alfabetische ordening is het aardig de inhoudelijke en stilistische ontwikkeling van hun familiewapens te zien. Het fotomateriaal is overigens uitstekend.

Een korte tweede bijdrage is van Popke Datema die de afstamming van Gisela Pype nogmaals onder de loep neemt. De kwestie over de riddermatigheid van deze dame (periode 1407-1408) was al behandeld in het opus magnum 'het geslacht de Vos van Steenwijk in het licht van de geschiedenis van den Drentse Adel' van A.N. de Vos van Steenwijk (1976). Zij was gehuwd met Johan Hiddingh, wiens familie in de dezelfde regio precies hetzelfde wapen (niet het helmteken) voerde als het riddermatige geslacht de Vos van Steenwijk. De Hiddinghs waren eigenerfden en hadden het recht om door heel Drenthe officiële stukken te mogen zegelen. Er is daarom vaak vermoed dat de Hiddinghs en de Vossen verwanten waren, maar hoe bleef altijd een raadsel. Datema poneert de hypothese dat de Pypes iets met de Van Norchs te maken hebben - het vermeende stamgeslacht van de familie de Vos van Steenwijk. Het bezit van het goed Battinc door een Pype (ca. 1355) zou hier onder andere op wijzen, omdat dat goed oorspronkelijk deel uitmaakte van het goed van de van Norchs. (Van Norch is overigens afgeleid zijn van Van Orch of Orc, de oude benaming van Urk).

De bijdrage van Cathrinus Schaafsma gaat over heraldiek in Eelde en dan met name in de Dorpskerk aldaar. Met grote aandacht zijn uitputtende beschrijvingen gemaakt van heraldiek op graven in de vloer, de herenbanken en het plafond. Verder worden clusters graven beschreven die op de Algemene Begraafplaats liggen en wordt ingegaan op glas-in-loodramen op de havezathe Vennebroek in Eelde.

Met deze bijdragen is een aanzienlijk deel van de oude Drentse heraldiek in één keer zichtbaar gemaakt.




















Drents Genealogisch Jaarboek is een uitgave van de Drentse Historische Vereniging, Vereniging voor Geschiedenis en Genealogie.
Het lidmaatschap van de Drentse Historische Vereniging kost €30,00 per jaar.

www.drentsehistorischevereniging.nl
RedactieDGJ@gmail.com

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen