maandag 30 september 2013

Der Wappen-Löwe, nr. 18: het wapen Von Wittelsbach in Holland


Onder de titel 'Grundzüge der Wittelsbachischen Heraldik im Hennegau und in Holland' wordt het toelatingsstuk van heraldicus Claus D. Bleisteiner voor de Académie Internationale d'Héraldique voor het voetlicht gebracht. Het is een ode aan Bleistner (1940-2011) die zelf zijn eerste heraldische uren sleet in de Bayerische Staatsbibliothek. 47 pagina's besteedde hij aan de verschillende oude verschijningsvormen van wat veel mensen kennen als het zogenaamde Beieren-wapen.

De Wittelsbachs, een oud dynastengeslacht, heeft mede door toedoen van keizer Lodewijk de Beier (1282-1347) een enorm territoir opgebouwd waartoe ook Brandenburg, Tirol, Henegouwen-Holland en Zeeland gingen behoren. Daardoor is het bekende beeld met de blauw-zilveren 'Wecken' over grote delen van Europa verspreid geraakt in architectuur, memoriestukken, manuscripten en zegels. Grote delen van de Nederlanden kwamen aan de Wittelsbachs door het huwelijk van voornoemde Lodewijk met Margaretha van Avesnes (1324) die erfdochter was en deze goederen overdroeg op haar zoon Willem (III van Henegouwen, IV van Holland). Na een verdrag van 1353, splitse het rijk zich zodat Niederbayern-Straubing en Henegouwen-Holland in handen van Willems broer Albrecht terechtkwamen, zodat dit gebied vaak verkort Straubing-Holland werd genoemd.

Jacoba van Beieren (1401-1436)
De wapens van Holland en 'Henegouwen' die we vaak in gevierendeelde vorm tegenkomen gingen aldus een vierendeling aan met het wapen met de 'Wecken'. We kennen het vooral van Jacoba van Beieren. Grappig is dat het oorspronkelijke wapen van Henegouwen, in goud drie kepers, ooit was komen te vervallen toen Boudewijn, graaf van Vlaanderen en Henegouwen (1194 - 1205) op zijn ruiterzegel de volle leeuw van Vlaanderen ging voeren. Jacoba huwde verschillende Europese vorsten waaronder Jean, Dauphin van Frankrijk (st. 1417). Tijdens die huwelijken deelde ze haar wapen uiteraard weer met dat van haar echtgenoot.
Het doorwrochte artikel van Bleistener laat zien hoe dit wapen in zijn internationale context in allerlei varianten werd toegepast.

Der Wappenlöwe, 18. Band (Sonderband) München, 2013, ter inzage bij het CBG.


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen