donderdag 11 juli 2013

Heraldische herontdekkingen bij het CBG: Van Adrichem

Volgers van dit blog kunnen zich mogelijk nog een bericht herinneren van 26 juli 2011. Toen maakten we melding van enige honderden heraldische tekeningen en prenten (in bezit van het Centraal Bureau voor Genealogie) van goede kwaliteit, stammend vanaf het eind van de zestiende eeuw tot en met de jaren dertig van de twintigste eeuw. Omdat men tientallen jaren geleden geen automatisering kende, ontsloot men gemakshalve de collectie op familienaam en raakte de oorspronkelijke context verstoord. In het kielzog van deze herontdekking zijn onlangs tekeningen gesignaleerd die we hierbij onder uw aandacht willen brengen.

Intussen is het herontdekte materiaal van 2011 gefotografeerd en gecategoriseerd op techniek, stijl, maker en inhoud. Het is tijdrovend specialistisch werk. Op deze manier kan een betere analyse gemaakt worden naar de herkomst en kunnen in de toekomst stappen ondernomen worden voor een optimaler behoud. Het is onze bedoeling om in de komende maanden wat van deze opmerkelijke heraldiek met u te delen, ook vanwege de kunsthistorische waarde. Vandaag een fraaie waterverftekening uit augustus? (AVG) 1560. Het is mogelijk vervaardigd in opdracht van de kinderen uit het gezin Van Adrichem ter gelegenheid van een huwelijksjubileum van hun ouders. Het vel papier draagt het patina van de tijd, maar het één en ander is goed leesbaar. De basiscompositie van de tekening is niet zonder meer een droge opsomming van veelal Hollandse (adellijke) kwartieren, het is een ode van kinderen aan hun ouders. Dat ging  gepaard  met de nodige courtoisie van vader naar moeder - het mannelijk schild links is omgewend en de kwartieren Van Adrichem-Van Dorp in het mannenwapen zijn uit piëteit voor zijn vrouw omgewend. Het wapen van de moeder is naar zestiende-eews gebruik nog ruitvormig. Later, in de loop van de zeventiende eeuw zou voor gehuwde vrouwen de heraldische conventie van het ovale schild ontstaan. Ook de helm van het mannelijk wapen 'kijkt' naar de tegenoverliggende helft, waar een maniëristisch getekende maagd het ruitschild aan een riem draagt en via haar blik als het ware de mannelijke knieval terugkaatst. Maar wie worden er vertegenwoordigd? Er staan geen voornamen bij, men was gewend zich te laten representeren door het wapen. Het blijkt te gaan om Adriaen Aelbrechtsz. van Adrichem, die ook wel Groeneven werd genoemd. Hij was in de derde echt getrouwd met Josina Engbrechtsdr. Ramp. Ramp was in Holland niet alleen een achternaam maar ook een voornaam, dus mogelijk is dit een heel oud patroniem dat versteend is tot achternaam. Adriaen Aelbrechtsz. van Adrichem heeft zijn vaders wapen gevierendeeld met dat van zijn moeder, een Van Dorp, en in de courtoisie is ook de vierendeling omgekeerd. Adriaen zou omstreeks 1527 geboren zijn en rond 1573 overleden zijn te Ulm (D). Josina zou 8 jaar na het maken van de tekening overleden zijn. Vanuit dit bericht kunnen we terugklikken naar een oudere blogpost waarin een aantal kwartieren van deze tekening voorkomen op een zestiende houten messchede met daarop de wapens Van Dorp en Almonde.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen