woensdag 1 mei 2013

Nieuw wapen voor Willem-Alexander

Dat het zo zijn moge!

Vanaf gisteren heeft onze voormalige Prins van Oranje, nu Koning Willem-Alexander, een ander wapen. Er wordt in de media ook het één en ander geroepen over de Koninklijke standaard, de vlag van het koningshuis , die ter land, ter zee en zelfs 's nachts aangeeft waar de vorst formeel verblijft. Het blijkt dat in de snelle berichtgevingideeën over het ceremonieel bij het grote publiek een eigen dynamiek krijgen. Er zou van alles veranderd zijn. Maar is dat ook zo?



Laten we terugblikken naar het jaar 1967. Toen het koningsgezinde genealogische tijdschrift
De Nederlandsche Leeuw (tijdschrift van het Koninklijk Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde) het wapen van de pasgeboren Prins van Oranje publiceerde, werd een commentaar gegeven dat de klank van voorbije polygoonjournaals in het geheugen roept:
De geboorte van deze jonge prins in ons Vorstenhuis betekent – menselijkerwijze gesproken – de verzekering van de toekomst van geheel ons land en volk. De vermoedelijke erfgenaam van de Kroon, ‘Des Konings eerste onderdaan’, voert volgens artikel 27 van de Grondwet de titel prins van Oranje. Eens zal dit voor Prins Alexander in de verre toekomst zijn weggelegd.

Dat het zo zijn moge!

Traditie in ons Koningshuis

Het wapen voor de Prins van Oranje,
officiële tekening door Van der Drift
bron: Hoge Raad van Adel
Het lijkt er op dat men bij de geboorte van de Prins, toen nog Alexander genoemd, het één en ander snel geregeld heeft, maar de heraldische zaken waren al een jaar eerder (1966) bij Koninklijk Besluit geregeld voor alle eventuele jongens en meisjes voortkomend uit het huwelijk van Prinses Beatrix en Jonkheer Claus van Amsberg. Daarbij kregen de kinderen het Rijkswapen gevierendeeld met de jachthoorn van het Huis van Oranje, wat in zijn algemeenheid de basis is geworden voor de wapens van de leden van het Koninklijk Huis - de Koning uitgezonderd. Door de opvolging van dames was er al een eigen heraldische traditie ontstaan: Juliana gebruikte als Prinses het wapen van Mecklenburg (een stierenkop met zogenaamde kwabben) als hartschild en Prinses Beatrix voerde de rode roos van Lippe op dezelfde manier. Na de abdicatie van gisteren stapt zij als het ware weer terug in dit oudere 'prinsessenwapen'.  Voorheen mocht Prins Willem-Alexander volgens dezelfde traditie zijn schild beleggen met het wapen Von (Van) Amsberg dat een kasteeltje op een drietoppige heuvel voorstelt. Op de persoonlijke onderscheidingsvlag die hij en zijn broers gebruik(t)en werd dit gebouwtje gereduceerd tot een witte toren. Reden hiervoor is waarschijnlijk geweest dat vlaggen om sterke stileringen vragen.
Op hun beurt voeren de Prinsessen Amalia, Alexia en Ariane volgens eerder genomen Koninklijk Besluit het wapen Zorreguieta:
In I en IV in azuur, bezaaid met blokjes van goud, een leeuw van goud, gekroond met een kroon van drie bladeren en twee parelpunten van hetzelfde, getongd en genageld van keel, in de rechtervoorklauw opgeheven houdende in schuinlinkse stand een zwaard van zilver met gevest van goud en in de linker- een bundel van zeven pijlen van zilver met punten van goud, de pijlen tezamen gebonden met een lint mede van goud; II en III in goud een jachthoorn van azuur, gesnoerd en geopend van keel, beslagen van zilver; in een hartschild van goud, komende uit een golvende schildvoet van azuur, een gekanteelde burcht, waarop drie gekanteelde torens, de middelste hoger dan de andere, het geheel van keel, en vergezeld van twee toegewende wolven van sabel, elk gaande over een uitgerukte cypres van natuurlijke kleur.
Via de media rouleerden al eerder wapens Zorreguieta, maar bij KB 25 januari 2002 kwam het tot een ‘gestolde’ vorm.

Binnen deze Koninklijke heraldische traditie ziet men het wapen van de aangehuwde partij (man dan wel vrouw) dus 'zijdelings invoegen' op het hartschild en blijft het basiswapen ‘Oranje-Nassau’ de ondergrond. Opmerkelijk, want binnen de oude heraldische tradities, en met name de Duitse, werd juist het familiewapen (in dit geval zouden dat de leeuw en de hoorn zijn geweest) als hartschild gehanteerd. De overige kwartieren die familie-instroom, dan wel territoriale claims representeerden, stonden daar gekwartileerd omheen 'op de achtergrond'. Bij ons koningshuis is het hartschild de veranderlijke factor en het gevierendeelde wapen (leew/hoorn) de constante. Visueel blijkt dat nog eens rustiger over te komen.

Niets veranderd?


Als Koning voert Willem-Alexander het Rijkswapen zoals zijn moeder dat ook deed (zie boven). Daarbij zijn de kwartieren II en III (de jachthoorn van het Huis van Oranje) en het hartschild met het wapen Von Amsberg (later Van Amsberg) komen te vervallen. 
Het is opnieuw vastgesteld bij Koninklijk Besluit van 23 april 1980, nr. 3, bij de troonaanvaarding van Koningin BeatrixBinnen de traditie is niets veranderd.
Ook aan de Koninklijke standaard is inhoudelijk niets veranderd, maar over de vorm kan gezegd worden dat de afhangende kwastjes van de hoorns iets verticaler hangen en de rozet van de Militaire Willemsorde in een strikje is veranderd. Wie dit nog eens goed wil zien kan naar deze pagina of deze of deze.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen