donderdag 12 april 2012

Collectie Nederlandse Leeuw bij CBG: livreiknopen


Tot de interessante heraldische objecten die het Centraal Bureau voor Genealogie voor het Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde ("De Leeuw") beheert, behoort een doosje met goudkleurige livreiknopen van de familie Kluppel. De Kluppels, een deftig Noordhollands regentengeslacht, brachten onder andere bestuurders van Enkhuizen voort. Ondanks dat ze hun personeel in livrei lieten rondlopen treft men hen niet aan onder de Nederlandse Adel of het Nederland's Patriciaat. Op 5 mei 1824 trouwde Johannes Jacob Kluppel (1794-1862), lid van de Raad van Amsterdam met Brechtje Agatha Carolina barones van Boetzelaer (1802-1827). Het lijkt erop dat het personeel met deze knoopjes voor dit Amsterdamse echtpaar heeft gewerkt, althans, hun achternamen komen als summiere informatie voor op aantekeningen die bij het materiaal bewaard worden.

De livrei is het uniform dat gedragen werd door bepaalde leden van het huis- en bedrijfspersoneel zoals de butler (of oorspronkelijk bottelier die de scepter zwaaide over het overig personeel), de koetsier (later chauffeur) de jachtmeester en de bedienden, lakeien. De livreiknoop of bouton de livrée was een laatste reminiscentie van de kleurrijke heraldische personeelskleding uit de eeuwen ervoor. De livrei met knoopjes als deze hadden een bloeiperiode in de negentiende eeuw, maar na de Tweede Wereldoorlog is het fenomeen uitgestorven.

Op de gestanste knoopjes in verschillende maten staat het wapen Kluppel met de helm, zonder helmkleden. Hiermee kunnen we het ensemble dateren op de negentiende eeuw. Het wapen, met drie boven elkaar geplaatste knuppels of kluppels, is een sprekend wapen. Het komt ook voor op de sierlijke zwarte koetsierskokarde die op de steek van de koetsier prijkte.




















Wie meer over dit onderwerp wil weten kan onder andere te rade gaan bij de bij het CBG verkrijgbare boeken en tijdschriften:

Recueil des boutons armoriés des familles Belges, Ph. Bounam de Ryckholt [et al.], 2000

Een hoogst zeldzaam boekje over wapenkunde, in: Rotterdamsche Librije, A. A. Vorsterman van Oyen, 1890-1892

Afschaffing van wapens en livreien te Amsterdam in 1795, Ned. Heraut 1, 1884

Nog iets over de afschaffing van wapens en liverijen hier te lande, Ned. Heraut 2, 1885

'Livrei', vraag in de Ned. Leeuw, nr. 29, 1911

'Livreikleuren', Algemeen Nederlandsch Familieblad, nr. 16, 1889

2 opmerkingen:

  1. Goedenmiddag. Ik ben knopen verzamelaar en heb eventueel nog een aantal Livrei knopen voor uw archief.

    Groeten, Erik Bos

    oldenallerhout(a)yahoo.com

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Beste Erik,
    Dank voor de reactie. We sturen je een persoonlijk bericht via email.

    BeantwoordenVerwijderen