donderdag 13 december 2012

Heraldicum Disputationes, jaargang 2012, nr 4

In het vierde nummer van jaargang 2012 van Heraldicum Disputationes de volgende artikelen:
  • Het wapen van Lobelius, door Marc Van de Cruys & Gerard Van Veldhoven
  • Twee belgische pastoorswapens, door Hans van Heijningen. (Over de wapens van Odiel Denorme en Eddy Van Maele.)
  • De tabbaard in het STAM te Gent, door Dominique Delgrange
  • 's Mans beste vriend, door Marc Van de Cruys. (Over de aap in het wapen van de hertogen van Leinster.)
  • In de serie 'Belgische bisschoppen in het buitenland': Het wapen van Mgr. Alfons Raeymaekers o.f.m.cap. bisschop van Lahore (1967-1976), door Marc Van de Cruys
  • Erop of eronder?, door Marc Van de Cruys. (Over dilemma's bij wapenregistratie.)
  • Een haardplaat met alliantiewapen, door Jan Melssen


Verder uiteraard ingezonden brieven en mededelingen in de afdeling Disputationes en signalering van nieuwe boeken.

Uitgever: Marc Van de Cruys, Krommelei 47, 2110 Wijnegem (België)
Heraldicum Disputationes verschijnt vier keer per jaar.
Prijs: € 20,- per jaar, € 6,00 voor losse nummers (€ 7,50 voor Nederland.)
Zie http://users.telenet.be/homunculus/heraldiek.html

donderdag 29 november 2012

Wapens van leden van het Amsterdamse Chirurgijnsgilde

Op de website van familiearchief Marres is in het hoofdstuk heraldiek plaats ingeruimd voor de Wapens van de Leden van het Amsterdamse Chirurgijnsgilde in het Theatrum anatomicum in de Sint Anthonispoort (De Waag op de Nieuwmarkt te Amsterdam). Deze wapens zijn aangebracht op de houten lambrisering in het vroegere Theatrum anatomucum. 

Op de website zijn alle individuele wapens als tumbnails te zien en deze kunnen middels mouse over worden uitvergroot. De wapenbeschrijvingen zijn terug te vinden in de Heraldische databank van het CBG via de catalogus in de rechterbovenhoek op de startpagina van de website van het CBG.

woensdag 7 november 2012

Van vroomheid naar vriendschap

Afgelopen week is het naslagwerk Van vroomheid naar vriendschap op de markt gebracht. Het vuistdikke boek over de Broeders van de Bossche Illustere Lieve Vrouwe Broederschap is het opus magnum van genealoog Dr. Lucas G.C.M. van Dijck en uitgegeven bij de Walburg Pers in Zutphen. 

wapen Willem van Oranje



Het behelst de levensschetsen van 2156 alfabetisch geordende Broeders van 1318 tot heden, daar waar mogelijk in de marge voorzien van een portret en of een familiewapen. Deze familiewapens zijn gedeeltelijk afkomstig uit de drie wapenboeken die de Broederschap rijk is. Eerder in dit blog besteedden wij aandacht aan één van de makers (Job Marten de Lange) van deze bronnen en hun ouderdom (18de eeuw). De wapenboeken staan, evenals de veel oudere ledenlijsten online.

Van Dijck is als oud-redacteur van het gerenommeerde maar helaas ter ziele gegane tijdschrift De Brabantse Leeuw één van de laatste der (publicerende) Mohikanen die van nabij het complexe weefsel van de Meierijse elite op het netvlies heeft. Deze elite was dynamisch, aristocratisch en werd in belangrijke mate gevoed door de verre handel. Die dynamiek is ongetwijfeld er mede de oorzaak van dat mannen en vrouwen van heinde en ver opteerden voor een (buiten) lidmaatschap van deze religieuze (sinds 1642 katholieke en reformatorische) sociëteit, waarvan de Mariaverering het fundament was.

Na een korte inleiding over de organisatie van het geheel, begint de lijvige geannoteerde ledenlijst. Het boek is feitelijk een bronbewerking met een genealogisch-heraldische interpretatie. Wie de diepere historische lagen van de geschiedenis van de broederschap zélf wil kennen, kan het beste het boek "De Bossche Optimaten" ter hand nemen, het proefschrift van dezelfde auteur uit 1973 (als deel XXVII verwerkt in de reeks ‘Bijdragen tot de geschiedenis van het Zuiden van Nederland’). Dít boek telt 880 pagina's en heeft een zeer verzorgde lay-out. Echter, wat de beeldredactie betreft, had de auteur onzes inziens beter ondersteund moeten worden door de uitgever of anderen, de foto's zijn hier en daar aan de donkere of vage kant. Desalniettemin imponeert de volledigheid, die voor een groot deel gebaseerd is op wat al eerder gepubliceerd is in onder andere Taxandria, De Brabantsche Leeuw, de Nederlandsche Leeuw het Nederland's Adelsboek en Nederland's Patriciaat.

J. Bosch, Broeder, overl. 1516
Dát de ILV Broederschap een uitgelezen elite-gezelschap was (en is), is onderkend, maar het is - ook volgens Van Dijck zelf - aan anderen om in de toekomst nadere interpretaties en aanvullingen te maken van de bronnen en op zijn boek. Zo zegt hij keuzes te hebben gemaakt rondom een aantal middeleeuwse aanzienlijke dan wel adellijke geslachten zoals Back, Buck, Coptyten, Van Erp, Van Eijck, Monicx en (de) Rover. Het zou te tijdrovend zijn om binnen het kader van deze bronbewerking deze families uit te benen. Bij ons duikt de vraag op of er in 1318 naast deze elite ook de middenklasse participeerde? Zo ja, wat was de anatomie van die sociale geledingen en in hoeverre werkte de ILV Broederschap als een spil in binnen het o zo sociaal dynamische Den Bosch? Van Dijcks bewerking van deze seriële bron heeft in ieder geval een stevige basis gelegd om in de toekomst verdere antwoorden op deze en andere vragen te vinden. In ons aanstaande nummer van Genealogie interviewen wij Van Dijck over zijn onderzoekservaringen in de Brabantse bronnen.



Dr. Lucas G.C.M. van Dijck, Van vroomheid naar vriendschap. Biografie van de Illustre Lieve Vrouwebroederschap te ’s-Hertogenbosch, 1318-2012, Walburgpers (Zutphen 2012), 896 pag.'s, geïll., kleur, gebonden, ISBN 9789057308345, prijs €149,- .

maandag 8 oktober 2012

Met het mes op tafel: Frederik van Dorp


Met het mes op tafel: Frederik van Dorp

door Guus van Breugel

In het laatste nummer van het fraaie tijdschrift Vind - een jong blad over geschiedenis, archeologie, kunst en antiek – is door Sebastiaan Ostkamp een pagina gewijd aan een buxushouten foedraal.  Oudtestamentische voorstellingen, zoals Mozes die op de berg de stenen tafelen overhandigd krijgt, versieren de voorzijde. Het object is zestiende-eeuws  en heel duidelijk bedoeld om de status van de drager, een persoon uit de adellijke Hollandse familie Van Dorp, te veruiterlijken. Het persoonlijke aspect is verwerkt op de achterzijde van de foedraal.  Vrijwel onzichtbaar zou men zeggen, maar zeer waarschijnlijk werd dit prachtstuk tijdens het eten subtiel door de eigenaar op de tafel gelegd, waardoor disgenoten ook via het wapen op de achterzijde duidelijk konden zien wie hij was.

de foedraal van drie kanten (foto: W. Lensink, coll. Ron Meerman)



















Van wie is de messchede precies geweest? Het heraldisch gedeelte is een typisch zestiende-eeuws arrangement met wat Ostkamp een minnestrik (liefdeknoop) noemt. Maar veeleer is het  een decoratief koord dat in lissen en een tweetal kwasten als beëindiging onder het wapen doorloopt. Liefdeknopen zien we vooral bij wapens van vrouwen of alliantiewapens, met daarin de bekende knopen en krakeling-motieven. Het daaronder geplaatste (persoonlijke?) devies Faire et Taire, ‘doen en zwijgen’, is een typisch humanistische uiting die men van de honnête homme,  een edel en eervol man van de wereld, mag verwachten. Het wapen Van Dorp zelf is gevierendeeld: in I en IV een balk en in III en IV drie leeuwenkopjes. In kleurenweergave zouden de balken rood op goud zijn en de leeuwenkopjes zilver op zwart. Het hartschild toont drie sint-Andrieskruisjes.

het wapen Dorp op de achterzijde
Het element met de dwarsbalk is al heel oud en komt al voor op het waszegel een van Vranc van Dorp, schepen van Delft in 1402 (overigens niet van dezelfde familie als de het hier beschreven geslacht). De leeuwenkoppen staan voor de naam Uytterlier zoals de Van Dorp’s  vroeger geheten zouden hebben, voordat zij de ambachtsheerlijkheid Dorp in bezit kregen (verleibrief d.d. 1412).  Nadien werd het ‘Uytterlier van Dorp’ en werd het familie- of heerlijkheidswapen  van Dorp  (in rood een gouden balk) met het geslachtswapen Uytterlier gevierendeeld.  Zoals vaker, ging de stamnaam verloren en ging de familie zich naar haar bezit Van Dorp noemen, maar met aanhouding van het gevierendeelde wapen.
Traditioneel worden hartschilden gezien als het element waarop een heerlijkheidswapen wordt weergegeven. Geen enkele heerlijkheid die de Van Dorps in bezit hadden of kregen vertoonde de drie schuin- of Sint Andrieskruisjes. Daarom ligt het antwoord ligt in de genealogie. Adellijke families hadden in de zestiende eeuw soms nog de gewoonte om hun positie binnen de familieorde te veruiterlijken doormiddel van een heraldische breuk. In sommige regio’s vierendeelden jongere zoons soms het vaderlijk wapen met dat van hun moeder (overigens zonder dat het ging om een situatie van naamsverandering, zoals dat in de moderne heraldiek te doen gebruikelijk is).

Een hint krijgen we als we de volgende passage van J.W. Verburgt (1927) erbij halen: ‘zeer belangrijk voor deze genealogie is het wapen van Adriaen van Dorp [de vader van voorschreven Arent, red.]. Het is gevierendeeld; 1 en 4: drie roodgetongde leeuwenkoppen van zilver op een veld van sabel; het wapen van de UYTTERLIERS 2 en 3 een leeuw van sabel met gouden kroon, tong en klauwen op een veld van zilver, het wapen van ALCKEMADE; met een hartschild, bestaande uit drie roode Sint Andrieskruisjes, geplaatst 2 en 1 op een veld van goud.
In dit hartschild, afkomende van ELISABETH van ALMONDE, de moeder van Adriaan, ligt de verbinding met de andere familie Van DORP, die hiervan afstam [sic] en hierna behandeld wordt. De vier kwartieren van ADRIAEN van DORP zijn: van DORP [gevierendeeld, red.] met het wapen van UYTTERLIER, ALMONDE, ALCKEMADE en SAEYT.

het wapen Dorp zoals het in de Kloosterkerk in 's-Gravenhage voorkwam, manuscript v.d. Schelling, coll. CBG, links boven het midden het wapen Almonde, rechtsboven (bijna identiek) het wapen Wyburgh.


Het bewuste hartschild zien we ook op de palmhouten messchede. Maar is het wel het wapen van Almonde?  Adriaen wordt immers gezegd een ander wapen te hebben gevoerd als dat wat op de foedraal staat. Ook hoorde hij tot een oudere generatie die qua periode een dergelijke schede nooit als huwelijksgeschenk gekregen kan hebben. Wel huwde hij een Josina of Johanna van Wyburgh, wier familiewapen drie blauwe schuinkruisjes op goud was en dat, evengoed als het kwartier Van Almonde (drie rode schuinkruisjes op goud) een kandidaat is.
Een andere gevierendeelde versie (‘ balken en leeuwenkoppen’ ) die overeenkomt met de oude Uytterlier x Van Dorp-combinatie, maar dan met de leeuwenkoppen in kartier I en IV, is gevoerd door de bekende Arent van Dorp, heer van Teemsche, Maasdam en Middelharnis  (ca. 1530-1600). Deze latere partijgenoot van de Prins van Oranje werd gezegd zichzelf  te verrijken om zo zijn verarmde familie naar de kern van de adellijke macht te trekken. Nou was Arent wel drost van Zevenbergen - een plaats die ook een wapen met drie schuinkruisjes had - , maar om dan het wapen van die plaats als hartschild op te nemen zou wel heel aanmatigend en incorrect zijn. Hij heeft het dan ook nooit gevoerd en valt af als potentiële opdrachtgever.

Voor de schede komen mijns inziens Philips of diens zoon Frederik van Dorp meer in aanmerking. Van Philips wordt echter gezegd dat hij uitweek naar het graafschap Emden. Het zou voor Philips logisch zijn dat hij als jongere zoon op zijn beurt het wapen (‘leeuwenkoppen en balken’ ) in het schildhart belegde met het wapen van zijn moeder Van Wyburgh (in plaats van Almonde) omdat dit zijn plaats binnen de familieorde verduidelijkt. Vaak kwamen heraldische toevoegingen n.a. v. (over)grootmoeders weer in volgende generaties te vervallen.  Maar van Frederik van Dorp - dus kleinzoon van Adriaen - is bekend dat hij in 1583 trouwde met Anna Schets, het moment dat de foedraal gemaakt kan zijn, én daadwerkelijk ambachtsheer van Dorp was.  In verband met die positie zou het heel logisch zijn om de kwartieren te verwisselen en het oorspronkelijke wapen van de heerlijkheid Dorp (de gouden balk op rood) in een voorrangspositie te schuiven in het voordeel van het oude wapen Uytterlier (leeuwenkoppen). Om het wapen een teken van een familierechtelijke positie te laten zijn en deze familielijn aan te duiden is het logisch om nog wel het hartschild van zijn grootmoeder (Wyburgh)- , maar niet van zijn óvergrootmoeder (Almonde) aan te houden.
Mogelijk komen nog meer zoons binnen de familie Van Dorp in aanmerking als eigenaar van de foedraal, maar voorlopig is Frederik favoriet. In dat geval zal het wapen mogelijk te blazoeneren zijn als: in I en IV in rood een gouden balk (ambachtsheerlijkheid Dorp), in III en IV in zwart drie zilveren leeuwenkoppen (Uytterlier van Dorp); en een gouden hartschild met drie blauwe(?) Sint Andrieskruisjes (Van Wyburgh?). Helmteken: een leeuwenkop van het schild.

Frederik van Dorp, ambachtsheer van Dorp, gravure 17de eeuw, coll. Legermuseum Delft
Frederik van Dorp (ca. 1547-1612) was aanwezig bij
de slag bij Heiligerlee (1568);
de slag bij Roemerswaal en het ontzet van Leiden (1574);
belegering van Maastricht (1579);
de innames van Aalst (1582), Brussel (1585) en Breda (1590).
In 1586 werd hij bevorderd tot luitenant-kolonel en in 1596 kreeg hij van de Franse koning Hendrik IV een gouden keten als dank voor zijn militaire bijstand.

Met recht kunnen wij zeggen dat Frederik in zijn rol als militair meer dan eens ‘ met het mes op tafel’ gehandeld heeft.

Het blad Vind (Nr. 07, 2012, € 6,95) is verkrijgbaar in iedere goede boekhandel.



Litt. Gedeeltelijke genealogie Van Dorp,  J.W. Verburgt, Leiden, 1927, coll. CBG: G/-/port/1722

woensdag 19 september 2012

PDF Heraldische Stadswandeling Maastricht online

Speciaal ter gelegenheid van het genealogisch en heraldisch congres Maastricht 2012 en het Famillement is een Heraldische Stadswandeling Maastricht uitgezet door Jef Bartelet.

Deze wandeling leidt langs een groot aantal heraldische objecten in het centrum van Maastricht en Wijck, waaronder vele fraaie gevelstenen. Bezoekers van het Famillement die woensdag 26 september met de trein komen kunnen vanaf het Station van Maastricht via deze route naar verschillende locaties van het Famillement lopen. En passant voert de wandeling langs tal van prachtige Maastrichtse momumenten en gezellige restaurants en café's en bij mooi weer langs terrasjes. Ook opgenomen in de heraldische wandeling is het Centre Céramique. In de hal is een speciale tentoonstelling gewijd aan ex libris, samengesteld door Emile Ramakers en René Vroomen, met onder andere originele tekeningen van Daniel de Bruin.


Ten behoeve van de heraldische wandeling is met medewerking van het CBG een handige folder gemaakt. In de folder is een stadsplattegrond opgenomen, waardoor de route makkelijk door iedereen in eigen tempo afgelegd kan worden. De folder van de Heraldische Stadswandeling Maastricht kan hier gratis als PDF worden gedownload .

Zie ook de website www.maastrichtsegevelstenen.nl van Jef Bartelet.

donderdag 13 september 2012

Tentoonstelling heraldische ex libris in Maastricht

In het Centre Céramique in Maastricht  is deze maand een bijzondere tentoonstelling te zien die is gewijd aan heraldische ex libis. Aanleiding is het 30e internationale genealogische en heraldische congres dat van 24 t/m 28 september in Maastricht wordt gehouden.

Geëxposeerd wordt een groot aantal boeken met heraldische ex libris uit de collectie van de bibliotheek. Daarnaast wordt een aantal originele ontwerptekeningen van de in 2010 overleden Daniel de Bruin (1950-2010) tentoongesteld. Daniel de Bruin was gespecialiseerd in heraldische ex libris en werd alom geprezen voor zijn originele en kwalitatief hoogstaande ontwerpen.  Voor de gelegenheid hebben de samenstellers van de tentoonstelling, Emile Ramakers en René Vroomen, kunnen putten uit de nalatenschap van Daniel de Bruin.

Het Centre Céramique is geopend van di. t/m zo. (ma. gesloten). Toegang is gratis.

Zie voor adresgegevens en openingstijden de website van Centre Céramique. Het Centre Ceramique is opgenomen in de Heraldische Stadswandeling Maastricht die ter gelegenheid van het congres en het Famillement (26 sept.) is uitgestippeld.  De routebeschrijving van deze wandeling kan komende week gratis worden gedownload via o.a. de website van het CBG.

We berichtten eerder in Heraldiek dossier@cbg over Daniel de Bruin naar aanleiding van zijn overlijden.

woensdag 12 september 2012

Heraldisch Tijdschrift, jaargang 2012, nr. 3

In het derde nummer van de jaargang 2012 van het Heraldisch Tijdschrift, de periodiek van de Afdeling Heraldiek van de Nederlandse Genealogische Vereniging, de volgende artikelen:
  • Een niet te verwoesten wapenspreuk: Concordia res parvae crescunt, door R.W. van Dijk
  • Een cachet van de adellijke familie Brantsen, door N.J.M. Biezen
  • De Waterwolf. De wapens van Wolphaartsdijk, Slochteren en Electra met elkaar vergeleken, door J.A. de Boo
  • Twee maal vier kwasten: een 'nieuwe' eeuwenoude prelatenhoed, door Hans van Heijningen
  • Het Stützbogenkreuz, of boogkruis of cross bended, door Anton Zeven
  • Overheidsheraldiek (8), Over de nieuwe wapens van de gemeente Zuidplas en de gemeente Peel en Maas, door J.A. de Boo
Verder als gebruikelijk de rubrieken Periodieken en publicaties  en Op de keper beschouwd. Het Heraldisch Tijdschrift verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 15,- per jaar. Email: w.van.zon@hccnet.nl

maandag 10 september 2012

Heraldicum Disputationes, jaargang 2012, nr 3

In het derde nummer van jaargang 2012 van Heraldicum Disputationes de volgende artikelen:
  • De Jurade van Saint-Emilion 1199-1999 en haar zegel, door Anton Zeven
  • Het blazoen van Godfried van Bouillon, door Willem van Ham
  • In de serie 'Belgische bisschoppen in het buitenland': Eem Katangees kruis in wapen van de Vlaamse aartsbisschop J.F. Cornelis, door Hans van Heijningen

Verder uiteraard ingezonden brieven en mededelingen in de afdeling Disputationes, met ook in dit nummer weer aandacht voor de zogenaamde logo-isering van de heraldiek.

Uitgever: Marc van de Cruys, Krommelei 47, 2110 Wijnegem (België)
Heraldicum Disputationes verschijnt vier keer per jaar.
Prijs: € 20,- per jaar, € 6,00 voor losse nummers (€ 7,50 voor Nederland.) 
Zie http://users.telenet.be/homunculus/heraldiek.html

woensdag 22 augustus 2012

Database van Britse heraldische boekstempels online

The Bibliographical Society of London heeft in samenwerking met de University of Toronto een omvangrijke heraldische database online gezet: de British Armorial Bindings.

Deze database poogt alle bekende particuliere boekbindingen met heraldische stempels van Britse particulieren voor het voetlicht te brengen. Het gaat om zo'n 3300 boekstempels (gebruikt tussen de zestiende en de twintigste eeuw) die te herleiden zijn tot ongeveer 2000 eigenaren. De database is handzaam: antiquaren, genealogen, boekwetenschappers en heraldici kunnen vanuit allerhande perspectieven - bijvoorbeeld op wapenspreuk of wapenfiguur - de database doorzoeken.

maandag 13 augustus 2012

Over sjablonen en illustraties in 15e - 17e eeuwse familiekronieken

In het tweede nummer van 2012 van het tijdschrift Genealogie. Deutsche Zeitschrift für Familienkunde staat een interessant artikel van Hartmut Bock over zogenaamde "bebilderte Geschlechterbücher" oftwel geïllustreerde familiekronieken. Daarin wordt uitgebreid stil gestaan bij de traditie van geïllustreerde manuscriptgenealogieën die vanaf het eind van de middeleeuwen werden vervaardigd van adellijke en later ook patriciërsfamilies. De tekeningen in deze boeken werden in hoge mate gestileerd volgens vaste patronen of sjablonen. Als een van de oudste voorbeelden wordt aangehaald de Kroniek van de graven van Holland vanaf hun oorsprong tot 1415. Dit handschrift uit 1456 is te vinden in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Consience in Antwerpen. Het handschrift is als geheel digitaal in te zien op hun website.

Bijgaande afbeelding is afkomstig uit deze kroniek. De personen op de afbeelding zijn Margriet van Beieren (1311-1356), gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen, en haar zoon Willem V van Holland (1330-1389).

Het artikel van Hartmut Bock is ook digitaal te raadplegen op diens eigen website. In het artikel ook een uitgebreide bibliografie over dit thema.

vrijdag 13 juli 2012

Heraldisch Tijdschrift, jaargang 2012, nr. 2

In het tweede nummer van de jaargang 2012 van het Heraldisch Tijdschrift, de periodiek van de Afdeling Heraldiek van de Nederlandse Genealogische Vereniging, de volgende artikelen:

  • Liber Amicorum Eduard van Rijn, door Willem van Zon
  • In de serie 'hedendaagse heraldische ontwerpers/tekenaars': Eduard van Rijn, wapenkundige en promotor van de heraldiek, door Bernard Grothues
  • Bergeijk voert sinds 1469 een uniek Bourgondisch wapen, door Martien Veekend
  • Drie lelies of bezaaid met lelies?, door William Coolen
  • Acht kwartierwapens Van Beaumont, door T.N. Schelhaas
  • Wapenregistraties 2011. Het College Heraldiek registreerde in 2011 wapens op naam van Van Zon, Kok, Bolland, Leijten, Zwartkruis, Fiddelers, Rosen, Van Velthuizen, Langen, Van Dijk, Holm, Valkenet, Verbout, De Groot, Erkelens, Fieret en 'Boekerij de Bodebus' (eigendom van J.A. de Boo).
  • Wapens op de achterzijde van een portretfoto van het Heraldisch kunstatelier Van Winsheijm te Utrecht, door Anton Zeven.
  • Beschrijving en historie van de familiewapens Schless, René Vroomen
  • Wapenregistratie, door J.T. Anema
  • Delftse biografieën, door H.K. Nagtegaal
  • Famillement Maastricht 26 september 2012
  • Lezingen congres Maastricht, overzicht van de 26 heraldische lezingen tijdens het Internationale Congres, 24-28 sept. 2012.
Heraldisch Tijdschrift verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 15,- per jaar. Email: w.van.zon@hccnet.nl

maandag 2 juli 2012

Familiewapens uit Zwitserse kanton Bern oline

Het Staatsarchiv des Kantons Bern in Zwitserland stelt sinds kort  7.500 familiewapens van Zwitsers uit het Kanton Bern gratis via de website beschikbaar. Het betreft zowel oude relatief jonge familiewapens. Het handelt om de ingescande kaarten van de index op de verzameling familiewapens van het Staatsarchiv. Op de kaarten vind je steeds een schematische afbeelding, de naam van de wapenvoerder, woonplaats en informatie over ouderdom en eventuele over de oorsprong van het wapen. 



De scans van de indexkaarten zijn gratis en "ohne gewähr", zoals dat in het Duits zo mooi wordt uitgedrukt. Mensen die betere afbeeldingen willen in hogere resolutie kunnen die tegen betaling bestellen.

dinsdag 12 juni 2012

Heraldicum Disputationes, jaargang 2012, nr 2

In het tweede nummer van jaargang 2012 van Heraldicum Disputationes de volgende artikelen:

  • Een damesblazoen gecombineerd met een stadswapen, door door Willem van Ham
  • Het wapen van de familie Gruuthuyse in de XIVe en de eerste helft van de XVe eeuw. 2 - Het familiewapen, door Jean-Marie van den Eeckhout. (Zéér uitgebreid artikel)
  • In de serie 'Belgische bisschoppen in het buitenland': Het wapen van bisschop Charles Joseph van Melckebeke c.i.c.m., door Hans van Heijningen
  • Fantaseren over wapenbeschrijvingen, door Guido Vansteenkiste


Verder is deze keer de afdeling Disputationes met signaleringen, ingezonden brieven en vraag & antwoord erg uitgebreid. O.a. veel aandacht voor de zogenaamde logo-isering.

Uitgever: Marc van de Cruys, Krommelei 47, 2110 Wijnegem (België)
Heraldicum Disputationes verschijnt vier keer per jaar. Prijs: € 20,- per jaar, € 6,00 voor losse nummers (€ 7,50 voor Nederland.)  Zie http://users.telenet.be/homunculus/heraldiek.html

woensdag 6 juni 2012

Delftse Biografieën op website Archief Delft

Aan de website van Archief Delft is onlangs een hoofdstuk met Delftse Biografieën toegevoegd. Het betreft korte persoonsbeschrijvingen van méér dan 800 bekende en minder bekende historische Delftenaren uit het bereik van maatschappij, bestuur, wetenschap, kunst en cultuur. Per persoon worden naast de belangrijkste genealogische gegevens ook een literatuurverwijzing en waar mogelijk de afbeelding van een familiewapen getoond.

Het publiek kan aanvullingen bijdragen. Biografieën van levende personen worden niet opgenomen. Het project wordt ondersteund door Erfgoed Delft in samenwerking met Hans Nagtegaal. Het Centraal Bureau voor Genealogie verleende ondersteuning bij de totstandkoming van het project.

donderdag 10 mei 2012

Heraldisch Tijdschrift, jaargang 2012, nr. 1

In het eerste nummer van de jaargang 2012 van het Heraldisch Tijdschrift, de periodiek van de Afdeling Heraldiek van de Nederlandse Genealogische Vereniging, de volgende artikelen:

  • In de serie 'hedendaagse heraldische ontwerpers/tekenaars': Ed Boutmy de Katzmann, genealoog, heraldicus en patriciër, door Bernard Grothues
  • Een zegelstempel van Henri Claude de Bourdeilles, bisschop van Soisons, door N.J.M. Biezen
  • Wapens op een beker van het Arnhemse bakkers- en brouwersgilde uit de 17e en 18e eeuw, door Anton C. Zeven
  • Vrouwe Fortuna. De variaties in het wapen van de Zutphens/Arnhemse familie Cremer, door Anton C. Zeven
  • In de serie 'kerkelijke heraldiek': Gewijzigd wapen voor de nieuwe aartsbisschop van Utrecht, mgr. dr. W.J. kardinaal Eijk, door Hans van Heijningen 
  • Het wapen van 'de vader van de deltawerken', dr. ir. Johan Schillhorn van Veen, door ir. Anders Daae
  • Heraldiek in de middeleeuwen en de hertogen van Brabant, door Hans Offermans. (N.a.v. de lezing van Arnoud-Jan A. Bijsterveld tijdens de Heraldische Dag op kasteel Heeswijk.)
  • Over herindelingen en de teloorgang van ons publiekrechtelijk heraldisch erfgoed, door J.A. de Boo
  • Div. rubrieken, waaronder 'Boekbesprekingen' en  'Op de keper beschouwd', met vragen en reacties van lezers.
Heraldisch Tijdschrift verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 15,- per jaar. Email: w.van.zon@hccnet.nl

dinsdag 8 mei 2012

Zegels uit Gemeentearchief Nijkerk bijeengebracht

Bij de Vereniging Veluwse Geslachten verscheen onlangs een publicatie van de hand van Anton Zeven, gewijd aan de was- en lakzegels uit het Gemeentearchief van Nijkerk. De zegels zijn door Timo de Ridder opgezocht in het gemeentearchief van Nijkerk en door Anton Zeven in zwart-wit gefotografeerd en beschreven.

In het boekje staan 144 persoonlijke zegels van mensen met regionaal bekende namen zoals Bentinck, Collert, van Deelen, van Diermen, van Helle/vander Hell, van Hennekeler, ten Hoof/ten Hoeff, Pannekoeck, Schrassert, Snapper, van Steenler, van Tilen, van Twiller, van Vanevelt en Wacker. Daarnaast zegels van enkele religieuze instellingen en personen, waaronder een serie zegels van opeenvolgende gravinnen Von Manderscheidt die abdis van Stift Elten waren. 

Vereniging Veluwse Geslachten, 2011, Publicatie 309: Anton C Zeven, Nijkerk, was- en lakzegels in het gemeentearchief, 60 pagina's, prijs voor leden € 6,50 en voor niet-leden € 9,75.  Zie website VVG.

donderdag 12 april 2012

Collectie Nederlandse Leeuw bij CBG: livreiknopen


Tot de interessante heraldische objecten die het Centraal Bureau voor Genealogie voor het Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde ("De Leeuw") beheert, behoort een doosje met goudkleurige livreiknopen van de familie Kluppel. De Kluppels, een deftig Noordhollands regentengeslacht, brachten onder andere bestuurders van Enkhuizen voort. Ondanks dat ze hun personeel in livrei lieten rondlopen treft men hen niet aan onder de Nederlandse Adel of het Nederland's Patriciaat. Op 5 mei 1824 trouwde Johannes Jacob Kluppel (1794-1862), lid van de Raad van Amsterdam met Brechtje Agatha Carolina barones van Boetzelaer (1802-1827). Het lijkt erop dat het personeel met deze knoopjes voor dit Amsterdamse echtpaar heeft gewerkt, althans, hun achternamen komen als summiere informatie voor op aantekeningen die bij het materiaal bewaard worden.

De livrei is het uniform dat gedragen werd door bepaalde leden van het huis- en bedrijfspersoneel zoals de butler (of oorspronkelijk bottelier die de scepter zwaaide over het overig personeel), de koetsier (later chauffeur) de jachtmeester en de bedienden, lakeien. De livreiknoop of bouton de livrée was een laatste reminiscentie van de kleurrijke heraldische personeelskleding uit de eeuwen ervoor. De livrei met knoopjes als deze hadden een bloeiperiode in de negentiende eeuw, maar na de Tweede Wereldoorlog is het fenomeen uitgestorven.

Op de gestanste knoopjes in verschillende maten staat het wapen Kluppel met de helm, zonder helmkleden. Hiermee kunnen we het ensemble dateren op de negentiende eeuw. Het wapen, met drie boven elkaar geplaatste knuppels of kluppels, is een sprekend wapen. Het komt ook voor op de sierlijke zwarte koetsierskokarde die op de steek van de koetsier prijkte.




















Wie meer over dit onderwerp wil weten kan onder andere te rade gaan bij de bij het CBG verkrijgbare boeken en tijdschriften:

Recueil des boutons armoriés des familles Belges, Ph. Bounam de Ryckholt [et al.], 2000

Een hoogst zeldzaam boekje over wapenkunde, in: Rotterdamsche Librije, A. A. Vorsterman van Oyen, 1890-1892

Afschaffing van wapens en livreien te Amsterdam in 1795, Ned. Heraut 1, 1884

Nog iets over de afschaffing van wapens en liverijen hier te lande, Ned. Heraut 2, 1885

'Livrei', vraag in de Ned. Leeuw, nr. 29, 1911

'Livreikleuren', Algemeen Nederlandsch Familieblad, nr. 16, 1889

maandag 12 maart 2012

Een wapen op een wapen (op een wapen)

De collectie gevestwapens van het Legermuseum in Delft omspant duizenden zwaarden, sabels, dolken en ander slag- en steekgerei. Tijdens de projectregistratie van rond 2002-2006 zijn zeer veel van deze gevestwapens diepgaand geregistreerd. Ze varieren van bronzen dolken uit de Oudheid (Luristan) tot en met 20ste-eeuwse ceremoniele sabels. Soms uiterst eenvoudig, bijna home-made, maar zeer vaak ook van zeer exclusief smeedwerk in opdracht. Prachtige geblauwde en vergulde, bijna halfcirkelvormige gebogen klingen voor officieren van de lichte cavalerie; oogverblindende zilveren of in shakudo-techniek gemaakte gevesten van hartsvangers en herendegens; pamor-klingen die ten geschenke van de Sultan van Sumanap meekwamen...Maar nergens is ooit een familiewapen op aangetroffen.


Totdat conservator Mathieu Willemsen van het Legermuseum ons vandaag attendeerde op een bijzondere houwer. De naam houwer verraadt al de manier waarop hij gehanteerd wordt. Als prélude op de houwer komen we al in de Middeleeuwen eeuw de Falchion tegen, een wapen van Perzische ('scimitar') of Chinese ('dao') oorsprong dat via Italië Europa binnendrong. In de Tachtigjarige oorlog zou de houwer een geducht wapen worden in de handen van de min of meer ongetrainde soldaat, voor correct schermen had je immers een rapier en schermles nodig. Het gevest (handgedeelte) van deze houwer heeft het model van een sabel, een wapen met eenzelfde mysterieuze oosterse oorsprong en eveneens bedoeld om mee te slaan.

Het wapen is volgens het etswerk op de kling vervaardigd in opdracht van Cornelis Albert Adriaan van Olden Barnevelt. Links van deze naam staat zijn gevierendeelde blazoen. U zult hem tevergeefs zoeken in de genealogie zoals opgegeven in Nederland's Adelsboek 2000-2001, maar via de familiedossiers van het CBG konden we hem snel terugvinden. Zijn voorouders heetten aanvankelijk ook Tullingh waardoor de naam Van Oldenbarneveldt genaamd Tulling ontstond. Later kwam er daar voor verwanten in 1745 ook nog eens de naam Witte bij (Van Oldenbarneveldt genaamd Witte Tullingh). Cornelis Albert Adriaan ( ged. 's-Gravenhage 13 aug. 1769) was de zoon van Johan Gerard van Oldenbarneveldt genaamd Tullingh, fiscaal (een hoge belastingambtenaar) van de Generaliteit. Hij was in zijn hoedanigheid van meester in de rechten auditeur-militair, dus openbaar aanklager van een militaire krijgsraad. Daarnaast was hij lid van de Raad van Justitie te Batavia. Na een huwelijk in 1795 met Catharina Johanna van Hoogewerff trouwde hij in 1799 met zijn nicht Henrica Maria Margaretha van Oldenbarneveldt genaamd Tullingh. Die naam Tullingh heeft hij zelf ook wel gevoerd, al staat dat niet op de kling van de houwer. Aardig is dat op het wapen op de kling -het kwartier Tullingh - wederom een wapen staat. Op onderstaande afbeelding staat zelfs een houwer!

De grondlegger van Nederland's Adelsboek, W.J.J.C. Bijleveld, noemt de Van Oldenbarneveldts waarschijnlijk een tak van het geslacht "dat tot den kleinen Veluwschen adel behoorde", iets waar we in de latere historische reeks van het Nederland's Adelsboek niets van terugzien.

Bij welke gelegenheden Van Oldenbarneveldt met dit kloeke wapen met zijn wapen heeft rondgelopen is nog wat onduidelijk. In de rechtbank en bij officiele gelegenheden zou men eerder een herendegen dragen. Er is behalve zijn rol als auditeur-militair vooralsnog geen verdere militaire loopbaan bekend.

donderdag 8 maart 2012

Unieke prentbriefkaarten met wapenreeksen laaglandse vorsten

Het CBG brengt deze week een eerste serie van vier wapenkaarten van middeleeuwse Nederlandse en Vlaamse vorsten en hun echtgenoten uit. Deze Wapenreeksen hebben de vorm van prentbriefkaarten en zijn ook als zodanig te gebruiken. Het zijn rijk met familiewapens versierde stamreeksen van respectievelijk de hertogen van Brabant (1183-1406) en de graven van Gelre (1182-1339), Holland (1157-1299) en Vlaanderen (1168-1404). De ontwerper en tekenaar is Henk ’t Jong, mediëvist en heraldicus bij het CBG.

In het verleden zijn in binnen- en buitenland wel meer series heraldische prentbriefkaarten uitgegeven, maar deze reeks is toch beduidend anders. De wapens zijn namelijk in de vormgeving van hun tijd weergegeven. De schilden maken daarom een verandering door van het lange Normandische type van de late twaalfde eeuw tot en met de bijna driehoekige vliegervorm van de veertiende eeuw. Bovendien zijn de heraldische stukken en beesten volgens de vroeg-, hoog- en laat-gotische stijl getekend. Al deze familiewapens zijn, voor zover mogelijk, gebaseerd op de zegels van de bewuste vorsten of anders op weergaven van hun wapens op bijvoorbeeld, miniaturen. De genealogische gegevens, die voor de middeleeuwen zelden helemaal compleet te krijgen waren, zijn afkomstig uit de meest recente genealogische literatuur. Op drie van de kaarten zijn ook  nog zegel- of muntafbeeldingen opgenomen, alleen bij Vlaanderen was daar geen plaats meer voor.

Je kunt de kaarten gewoon als prentbriefkaart versturen en zo familie en vrienden verrassen met een kleurrijke heraldische groet. Deze wapenkaarten zijn natuurlijk ook unieke, kleurige verzamelobjecten en krijgen hopelijk een vervolg. Door de kaarten met Wapenreeksen aan te schaffen steun je bovendien het CBG.

Verkrijgbaarheid en prijzen:

De vier verschillende kaarten uit de serie Wapenreeksen zijn los en in sets van vier alleen te krijgen aan de balie bij het CBG of op beurzen en congressen.

De losse kaarten kosten € 1,50 per stuk, voor Vrienden € 1,25

Wapenreeks nr.1 Brabant    1183-1406 - art.nr 81380
Wapenreeks nr.2 Gelre      1182-1339 - art.nr 81381
Wapenreeks nr.3 Holland    1157-1299 - art.nr 81382
Wapenreeks nr.4 Vlaanderen 1168-1404 - art.nr 81383


Sets van vier verschillende kaarten (art.nr. 81384) kosten € 5,- / Vrienden € 4,-

Per post zijn de kaarten, in verband met de relatief hoge verzendkosten, alleen te verkrijgen in sets van 4 x 2 kaarten (art.nr. 81385) voor € 12,- / Vrienden € 10,-  (incl. verzendkosten).
Bestellen kan hier per email. Vermeld a.u.b. "wapenreeksen, art. nr. 81384" en het bezorgadres. Dan worden de kaarten met faktuur toegestuurd.

Prijzen voor grotere aantallen voor bijv. musea en archieven op aanvraag.

maandag 5 maart 2012

De wapenrol van Dupuy in Le Parchemin



In het januari-februari nummer van Le Parchemin wordt o.a. door Jean-Marie van den Eeckhout aandacht geschonken aan de Wapenrol van Dupuy. In deze wapenrol - feitelijk een kopie van rond 1470 - passeren Vlaamse ridders die rond 1380 en nog veel eerder voorkwamen in het Wapenboek van Urfé. Van den Eeckhout gaat in op de genoemde personen, werkt al vergelijkend het bestand uit in staatjes en legt nadruk op hun politiek-militaire rol. Hij maakt daarin onderscheid tussen de facties van de Liebaerts en de Leliaerts en de figuren die er neutraal in stonden. Door de statistische aanpak krijgt men een heel aardig beeld van deze ridders in hun maatschappelijke context. 

Le Parchemin, Bulletin bimestriel édité par l'Association royale Office Généalogique et Héraldique de Belgique, janvier-février 2012, no. 397, 87 pag.

Le Parchemin verschijnt 6 keer per jaar. Kosten abonnement: € 38,- / jaar voor België en € 68,-/ jaar  voor 'buitenland'. Zie website.

woensdag 22 februari 2012

Heraldisch Tijdschrift, jaargang 2011, nr. 4

In het vierde nummer van de jaargang 2011 van het Heraldisch Tijdschrift, de periodiek van de Afdeling Heraldiek van de Nederlandse Genealogische Vereniging, de volgende artikelen:

  • In de serie 'hedendaagse heraldische ontwerpers/tekenaars': Bert van den Broek, wapentekenaar en -verzamelaar, door Bernard Grothues
  • Een zegelstempel van het geslacht Servatius, door N.J.M. Biezen
  • Een wapenglas Van Housz, door A.M. Bosters
  • Dorpswapens en -vlaggen in het Groningse Vredewold: Noordwijk en Nuis-Niebert, door ir. Anders Daae
  • Deel 2 in de serie 'kerkelijke heraldiek': Het wapen van mgr. dr. G.J.N. de Korte, bisschop van Groningen-Leeuwarden, door Hans van Heijningen en Het wapen van de vijfde bisschop van Rotterdam, door ir. Anders Daae
  • De stads- en andere kleuren van de sluitlinten van prijsbanden, door Anton C. Zeven
  • Heraldiek van de Duitse Orde. Heraldische gewoonten en gebruiken bij de Balije van Utrecht van de Ridderlijke Duitsche Orde, door J.A. de Boo
  • Div. rubrieken, waaronder 'Boekbesprekingen' en  'Op de keper beschouwd', met vragen en reacties van lezers.
Heraldisch Tijdschrift verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 15,- per jaar. Email: w.van.zon@hccnet.nl

vrijdag 17 februari 2012

Herold-Jahrbuch, Neue Folge, jaarg. 16 (2011)

Deze maand verscheen de 16e jaargang (2011) van Herold-Jahrbuch, Neue Folge. In dit jaarboek van Herold, Verein für Heraldik, Genealogie und verwandte Wissenschaften zu Berlin staat een aantal heraldische artikelen die het vermelden waard zijn:
  • Die Siegelsammlung Ewald im Historischen Archiv des Erzbistums Köln. Findbuch, door Toni Diederich (Betreft inventaris van zegelverzameling.)
  • König Heinrich Raspe und seine Wappen, door Arnold Rabbow (Zie ook: Heinrich Raspe, 1204-1247)
  • Die heraldischen Ungeheuer und ihre Welt, door Georg Scheibelreiter (Over monsters in de heraldiek.)
  • Der Ehrenring - eine junge Auszeichnung, door Gunter Stemmler (Over de erering, volgens de auteur als onderscheiding een relatief recent 20e eeuws fenomeen.)

Leden van de Vereniging Herold ontvangen Herold-Jahrbuch en het kwartaalblad Der Herold gratis. Lidmaatschap kost € 35,- per jaar. Losse jaarboeken kosten € 22,-. Voor méér informatie: www.Herold-Verein.de

Zie ook de eerdere bijdragen over Der Herold in Heraldisch dossier@CBG.

woensdag 1 februari 2012

Burke's Peerage & Gentry International Register of Arms Volume One

Burke's Peerage & Gentry is altijd een gerenommeerd genealogisch-heraldisch naslagwerk geweest, bestaande uit vele kloeke rode delen. Doorgaans heeft het Angelsaksische cultuurgebied zich op het vlak van de heraldiek en elites zich wat gedistantieerd van de continentale manier van doen. Daar is nu verandering in gekomen, althans, er is een initiatief van die zijde dat heraldiek buiten het eigen cultuurgebied omarmt. Het gaat om het heuse International Register of Arms, Volume One.

De vorm: als je het kunt waarderen is de kaft gewoon mooi traditioneel Brits. De omslag associeer je dan ook direct met Burke's traditionele beschrijving van de Britse elites: objectief, boven alle twijfel verheven. Maar, bij boekstaving verwacht je meer papierkwaliteit en een verantwoorde letterkeuze. De looprichting van het papier is mogelijk niet goed (bobbelig) en de beelden verraden het gebruik van een kleurenprinter. Op zich is een printer heel bruikbaar, maar dan zou er geen € 70,00 voor de publicatie gevraagd mogen worden. De rommelige indruk wordt niet veroorzaakt door de basistekeningen van de heraldisch tekenaars, de printer of de kwaliteit van de personen die genoemd worden, maar aan de te lage resoluties in verhouding tot de beeldformaten. Alles in dit boek wordt er brokkelig van. Als ik het wapen van Duncan Alastair Graham Cameron, OLJ, MBA, MA, MA, BA, FIH, FSA Scot. zie staan naast de wapengeschiedenis van zijn familie, bekruipt me toch het gevoel dat hij iets vaags met auto's doet, terwijl dat waarschijnlijk niet zo is.

Laws of Heraldry???
Dan de inhoud: het is niet duidelijk wat is het nut is van dit wapenregister. Het heeft, ondanks dat het the Laws of Heraldry (zie het plaatje) hanteert, het merendeel van de wapens gewoon één op één overgenomen uit andere wapenregisters, zoals dat van het American College of Heraldry, het Bureau of Heraldry (Zuid-Afrika) of ons eigen Centraal Bureau voor Genealogie. Wat is het profiel, de kam die door al deze 'edele' haren strijkt? Waarom staan Nederlandse burgerfamilies geregistreerd naast H.R.H. Dom Duarte, Duke of Braganza of His Royal Highness the Infante of Spain Don Carlos of Bourbon-Two Sicilies & Bourbon-Parma, Head of the Royal House of Boubon-Two Sicilies, Duke of Calabria, Count of Caserta. We proberen een aanleiding te vinden...na heen en weer bladeren komen we automatisch bij dat FSA Scot. uit...wat betekent dat? Het blijkt te gaan om de prestigieuze Society of Antiquitaries of Scotland, waarvan de leden, Fellows, deze afkorting als kwalificatie achter hun naam zetten. Aangezien de samenstellers van deze editie en ook velen van de geregistreerden ook die wonderlijke toevoeging gebruiken, lijkt het alsof het initiatief informeel bij leden van deze Society of Antiquitaries of Scotland ligt. Waarom houden zij zich bezig met het internationale gebeuren?
Ik wil voorop stellen dat ik het mooi vind om internationaal, verbindend te denken. Wat dat betreft belooft deze nieuwe reeks wel wat, maar ik zou in een inleiding willen lezen wat deze mensen samen in één band doen. Ik vermoed eerder, dat het genoemd worden in een product dat onder de naam Burke's Peerage & Genrty gemaakt is, automatisch suggereert dat je op de één of andere manier tot die Peerage en Gentry behoort of daaraan gelijkgesteld kunt worden en dat je een soort adellijck geurtjen om je heen hebt hangen. Op dit moment heb ik maar twee associaties: geld en de uitspraak van Professor P. Akkermans: "mijn naam wordt genoemd, ja ja...".

Augustinus Johannes Conradus van Breugel, Heraldicus, BA, A.D. (Arrogant Dutchman)

Bibliografische gegevens: http://www.armorial-register.com/armorial-register.html
Zie ook: http://www.socantscot.org/ 

dinsdag 10 januari 2012

Verdwenen glas-in-lood-ramen geïdentificeerd a.d.h.v. wapens

In 1974 werd in het Zuid-Franse Auch de kapel van de Ursulinen gesloopt. De kapel bevatte o.a. twaalf grote glas-in-lood-ramen. De ramen zijn rond 1870 gemaakt door Emile Hirsh (1832-1904), leerling van Eugène Delacroix (1798-1863), meester-brandschilder die destijds ook heeft gewerkt aan de renovatie van het glas-in-lood van Chartres. Deze vensters van 4,50 meter hoog en 1,60 meter breed verdwenen na de sloop spoorloos. Niemand had er belangstelling voor en het sloopbedrijf heeft ze verkocht aan de hoogste bieder.


Na 36 jaar omzwervingen werden de glas-in-lood-ramen onlangs opgespoord. Via internet kreeg historicus en conservator Jacques Lapart uit de streek rond Auch (Gers) vragen over de wapens op de vensters van de in 2008 geïnaugureerd kathedraal van ........Doha, de hoofdstad van Qatar. Men was op zoek naar de plaats van herkomst van de oude glas-in-lood-ramen, en het was Lapart die zich het bestaan van de inmiddels vergeten Ursulinenkapel kon herinneren. De wapens op de glas-in-lood-ramen zijn de familiewapens van de schenkers van de ramen, allemaal afkomstig uit de Gers, en enkele aartsbisschoppen van Auch. In Doha zijn nu acht van de twaalf Ursulinenvensters teruggevonden. Van vier stuks ontbreekt nog elk spoor.

Zie ook berichten op batiactu.com en ladepeche.fr

vrijdag 6 januari 2012

Bijzondere 2000 jaar oude zegelstempel gevonden in Jeruzalem

'Puur voor God'
Onder de Oude Stad in Jeruzalem hebben archeologen een zeldzame zegelstempel gevonden, die mogelijk zo'n tweeduizend jaar geleden werd gebruikt bij religieuze rituelen in de joodse tempel. Op de zegelstempel met de vorm van een munt staan twee Aramese woorden die 'puur voor God' betekenen.

Volgens archeoloog Ronny Reich van de Universiteit van Haifa dateert de zegelstempel uit de periode tussen de eerste eeuw voor Christus tot 70 na Christus, het jaar dat Romeinse troepen een joodse opstand neersloegen en de tweede van de twee bijbelse joodse tempels verwoestten.
Het is de eerste keer dat een beschreven zegelstempel uit die periode van de geschiedenis van Jeruzalem is gevonden en het lijkt een uniek artefact te zijn van de rituele praktijken in de tempel, aldus Reich.

Er zijn tot dusverre zeer weinig kunstschatten gevonden die in verband kunnen worden gebracht met de tempel zelf. Archeologen worden niet tot de tempel toegelaten vanwege religieuze en politieke gevoeligheden.
Waarschijnlijk werd de zegelstempel gebruikt om objecten die werden gebruikt bij rituelen goed te keuren, zoals olie of een dier dat werd geslachtofferd. Materialen die werden gebruikt door de priesters van de tempel moesten voldoen aan strikte richtlijnen wat betreft puurheid. Die richtlijnen werden tot in detail in joodse juridische teksten beschreven, waarin ook het gebruik van dergelijke zegelstempels wordt genoemd.

Bron: Nu.nl d.d. 25 december 2011

donderdag 5 januari 2012

Wapens in het Friese Genealogysk Jierboek 2011

In het Genealogysk Jierboek 2011 van de Fryske Akademy een opgave van de nieuw geregistreerde familiewapens bij de Fryske Rie foar Heraldyk. De namen zijn: Bekkema, Bijlsma, De Hoog, Miedema en Nemenzo.

Ook in het Genealogysk Jierboek 2011 een artikel van R.J. Boersma getiteld De wapens op de zerken in de St. Nicolaaskerk te Staveren. In dit artikel worden i.v.m. wapens op voornamelijk 17e eeuwse graven de volgende namen genoemd: Aellerts, Agesdr., Allerts, Binkes, Brouwer, Claesdr., Coyker, Douwes, Everts, Faber, Floris, (van) Geldorp, Iansz, Jans, Pieters, Pytters, Sipckes, Thomas en Touslager.
Verder de wapens van "huistimmerlieden" Wiebe Meyes en Meye Wiebes op het orgel, stammende uit 1786.

Zie www.fryske-akademy.nl 

Zie ook de website van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland voor de Index op de Collectie Wapenfiches bij Tresoar, samengebracht door dr. A.L. Heerma van Vos.
Met dank aan  Hans Zijstra van SneuperDokkum voor deze toevoeging.

woensdag 4 januari 2012

Kleeblatt, jaargang 2012, nr 1

Kleeblatt is een heraldisch tijdschrift van de Heraldischer verein "Zum Kleeblatt" von 1888 zu Hannover. Dit Duitstalige tijdschrift verschijn twee maal per jaar. In dit nummer o.a. de volgende artikelen:

Totenschild Strömer, 1387
  • Eine Totenfahne mit Rätselwappen, door Arnold Rabbow
  • Die Heraldik eines Marburger Korporationshauses, door Hans Georg Trüper
  • Heraldische Besonderheiten: Totenschilde, door Dieter H. Müller-Bruns. Een grote verzameling Totenschilde kan worden bezocht in het Germanischen Nationalmuseum in Nürnberg. De auteur verwijst naar de webpagina van Bernhard Peter over Totenschilde 
  • König Heinrich Raspe und seine Wappen, door Arnold Rabbow
  • Reichstagheraldik, door Eckart Henning
Kleeblatt is in te zien in de Studiezaal van het CBG in Den Haag. Zie ook website van Kleeblatt.

Boek: De Pieterskerk in Leiden

Deze week verscheen het omvangrijke en luxueus uitgegeven boek De Pieterskerk in Leiden. Bouwgeschiedenis, inrichting en gedenktekens, van Elizabeth den Hartog en John Veerman (e.a.).
Het boek belicht de geschiedenis van de Pieterskerk en het gebruik door zes eeuwen heen. De geschiedenis van de Pieterskerk in Leiden begint in 1121 met de bouw van een kapel in opdracht van de graven van Holland. Uit deze kapel ontwikkelde zich de belangrijkste parochiekerk van de stad.

De laatste jaren is er veel onderzoek gedaan naar de geschiedenis van de Pieterskerk in Leiden. Ook bij de restauratie in het vorige decennium werd er veel bouwhistorische informatie verzameld. Alle informatie die het onderzoek opleverde is in dit boek samengebracht. Voor heraldici is vooral de aandacht voor gedenktekens van belang. Daarbij moet men denken aan wapenborden, epitafen, grafzerken en -monumenten, de wapenschilderingen in de 17e eeuwse kerkmeesterkamer etc.

De Pieterskerk in Leiden. Bouwgeschiedenis, inrichting en gedenktekens, van Elizabeth den Hartog en John Veerman (e.a.), uitgegeven door W Books in samenwerking met Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 527 pag.'s, rijk geïllustreerd, gebonden,  ISBN: 9789040078187, prijs € 59,50. Zien ook website Universiteit Leiden.