donderdag 17 maart 2011

Alba amicorum Van Harinxma thoe Slooten: Web 2.0 voor 17de-eeuwers

Ze staan al enige tijd online, maar nu is er ook internationaal belangstelling getoond voor de 11 alba amicorum uit de Friese familie Van Harinxma thoe Slooten, berustend bij de Koninklijke Bibliotheek. Onder de titel The Social Network wordt door het prestigieuze interieurblad The World of Interiors een aardige parallel getrokken met het Facebook fenomeen. Niet alleen gaat het dan om de contacten tussen relatief jonge 'wereldburgers', maar vooral om de gelijke manier van het plaatsen van bondige berichten, wensen en opvattingen die de tijdgeest weerspiegelen, gelardeerd met zelf getekend beelmateriaal, juweeltjes van waterverf.


Het wapen van Ruurdt van Walta
 Zo zouden goede wijn, schone vrouwen en goed vlees volgens een aanbidder van Juliana de Roussel toch de basisingerediënten moeten zijn voor een rijk gelukkig leven; maar het is zeer de vraag of Juliana de dubbelzinnige en losbandige tweet in haar netwerkalbum beantwoord heeft.
In de Angelsaksische kring werd er soms een beetje laatdunkend over gedaan, dus zo werelds was het nu ook weer niet. De graaf van Chesterfield maande zijn zoon een dagboek bij te houden, maar niet zo'n dom oppervlakkig German album stuffed with  people's names and Latin sentences. Het was kennelijk vooral een humanistisch fenomeen van het protestantse Noordeuropese vasteland afkomstig van de Duitse universiteiten. Ze kwamen daar voort uit de 16de-eeuwse zogenaamde Stammbuecher en evolueerden tot de bekende Poësie-albums.
Zowel de jongemannen als de jongedames hielden dergelijke alba bij, maar er zijn onderlinge verschillen. De mannen hebben in hun boekjes veel stichtelijke elementen die samenhangen met hun vorming tot man. Tijdens hun Grand Tour reisden ze onder andere langs Londen, Heidelberg, Frankfurt, Genève en Cambridge. In de laatsgenoemde plaats wist Meindert van Izarda een handtekening af te troggelen bij Anthony Watson, de bisschop van Chichester. De dames, zoals Geertruydt van Engelsteedt hadden meer locale connecties. Ze moet een aantrekkelijke joffrouw geweest zijn want haar boekje staat bol van de hofmakerij. In de rij van schrijvende aanbidders was het Frans van Donia die succesvol naar haar hand dong. Ze trouwden op 27 september 1618. Hopenlijk een gelukkig huwelijk, want nadien zijn er geen smachtende oproepen op haar pagina's bijgeschreven.

Sudenten proberen een jongedame in te palmen



















Grote overeenkomst tussen de boekjes onderling is het vanzelfsprekende overvloedige gebruik van heraldische illustraties als referentie aan goede afkomst. De boekjes van de elite dienden dus ook een kruisbestuiving tot behoud van de eigen groep. Eventuele gematigde pikanterieën - zoals boven beschreven - bleven doorgaans gekanaliseerd tussen illustraties van goede zeden en het uitschrijven van verheffende gedachten.

The World of Interiors ligt bij de betere boekhandel op de schappen voor €8,50.

Afbeeldingen uit de desbetreffende alba zijn ook te bezichtigen op: www.kb.nl/galerie/alba

dinsdag 15 maart 2011

Heraldicum Disputationes, jaargang 2011, nr 1

De inhoud van het eerste nummer van jaargang 2011 van Heraldicum Disputationes is als volgt:
  • Eenheid-dualiteit in het blazoen. Yon en yang, Mars en Venus, de beker en de degen, het hexagram, door Roger Harmignies
  • In de serie "Belgische bisschoppen in het buitenland", nr. 8: Mgr. Basileus 'Basiel'Tanghe, door Antoon Vandromme
  • Heraldische recyclage, door Dirk Coutereels
  • Het Schotse wapen in het aartsbisdom Mechelen-Brussel, door Hans van Heijningen
  • Geeft de morenkop in het wapen van Boezinghe zijn geheimen prijs?, door Noël Boussemaere

Verder uiteraard recensies, brieven, vraag & antwoord.

Uitgever: Marc van de Cruys, Krommelei 47, 2110 Wijnegem (België)
Prijs: € 15,- per jaar, € 4,50 voor losse nummers (€ 6,- voor Nederland)
Zie http://users.telenet.be/homunculus/heraldiek.html

donderdag 10 maart 2011

Bijzonder glas in "Tussen Kunst & Kitsch"

Wapen Tilly
In de aflevering van 9 maart van het tv-programma Tussen Kunst & Kitsch werd een bijzonder glas ter beoordeling aangeboden. Het betreft een zogenaamd Bilby-glas. De familie Bilby maakte tussen 1760 en 1778 speciale glazen die Newcastle Baluster werden genoemd, naar de plaats van vestiging.

In dit geval een glas met daarop de geëmailleerde afbeelding van het wapen van de familie Tilly. De familie Tilly is bekend als de familie waarvan een prominent lid, de schoomeester Claes Tilly, naar verluid in 1695 de Haarlemmer Olie uitvond. De Koning Tilly Oprechte Haarlemmerolie-fabriek is nog steeds in Haarlem gevestigd, en een verre achterkleinzoon van Claes Tilly liet het glas beoordelen door de deskundige van Tussen Kunst & Kitsch in het Stedelijk Museum Alkmaar. Dit type glas is erg zeldzaam, zeker in Nederland. De geschatte waarde is € 25.000.

Zie aflevering Tussen Kunst & Kitsch vanaf 40:22 minuten. Of ga naar website van het programma.

Get Microsoft Silverlight Of bekijk de flash versie.

In dezelfde aflevering werden ook nog een paar mooie laat 18e eeuwse kussenbladen gepresenteerd. Eén geborduurd kussenblad met daarop de wapenafbeeldingen van Holland, Zeeland en Friesland. (Waarde ca. € 1.500)  Op het andere kussenblad, in gobelin-techniek, het wapen van Rotterdam en het jaartal 1764. (Waarde ca. € 5.000.) Zie vanaf  35:32 minuten.

Zie ook Adel & Patriciaat@CBG.

dinsdag 1 maart 2011

'Wapenboek ten Ham' digitaal

In de beeldbank van het Gemeentearchief Barneveld bevinden zich de gedigitaliseerde afbeelingen van de 100 wapentekeningen uit het Wapenboek ten Ham. Het betreft familiewapens van bekende Gelderse en Veluwse geslachten. Ze zijn volgens een notitie van ene W. ten Ham in het wapenboek gemaakt door diens grootvader E. ten Ham in de periode 1850-1865.

Uit naspeuringen in Genlias blijkt dat W. ten Ham kan worden geïdentificeerd als Willem ten Ham (* ca. 1894). Diens opa heette voluit Evert-Jan ten Ham en werd ca. 1832 geboren te Barneveld. Hij overleed aldaar op 31 december 1891, 59 jaar oud.
Evert-Jan ten Ham huwde op 19 april 1862 te Ede met Mietje Roskam. Ten tijde van zijn overlijden was hij winkelier in schildersbenodighden, maar volgens zijn kleinzoon ook een "kundig schilder". Dat zal hij dan niet van een vreemde hebben gehad, want Evert's vader Hendrik ten Ham (ca. 1804-1872) was schilder, Willem was schilder en Willem's vader, die eveneens Hendrik (1866-1936) heette, was ook schilder.
De familie heeft jaren lang een schilderszaak gehad in de Langstraat in Barneveld. Van Hendrik ten Ham E.J.zn (de vader van Willem) zijn een aantal fraaie pen- en krijttekeningen van o.a. de kerk van Barneveld en dorpsgezichten op de Langstraat te vinden in de zelfde beeldbank.

Zie het artikel van Anton C. Zeven over het Wapenboek te Ham op de website van het gemeentearchief Barneveld.
Voor de wapentekeningen zelf, ga naar de Beeldbank Barneveld. Zoek daar met het trefwoord "Wapenboek" en je vindt ze allemaal keurig op een rijtje.