maandag 24 januari 2011

"Baltisches Wappenbuch" digitaal

Via de website van de Bayerische Staatsbibliothek kan men Baltisches Wappenbuch. Wappen sämmtlicher, den Ritterschaften von Livland, Estland, Kurland und Oesel zugehöriger Adelsgeschlechter (Stockholm 1882) van Carl Arvid von Klingspor digitaal raadplegen. Klik hier

vrijdag 14 januari 2011

De blauwe kroon van de Habsburgse leeuw

In het Duitse tijdschrift Archiv für Familiengeschichtsforschung (AfF), jaargang 14 (2010) nr. 4, een interessant zeven pagina's tellend artikel van de hand van Klaus Mai getiteld Das Rätsel der blauen Krone des habsburgischen Wappenlöwen. Oftewel: het raadsel van de blauwe kroon van de Habsburgse wapenleeuw.
Een zoektocht naar de herkomst van de blauwe kroon op de rode leeuw in het wapen van de Habsburgers.

AfF is een uitgave van Institut für Personengeschichte die wordt gepubliceerd bij Degener Verlag. Een jaarabonnement op dit kwartaalblad kost € 29,-. Losse nummers á € 8,- zijn via internet verkrijgbaar.

donderdag 13 januari 2011

Rouwborden in St. Maartenskerk te Tiel - deel 2

In jaargang 32 nummer 1 (2011) van De Drie Steden, Regionaal-historisch tijdschrift voor het Rivierenland, staat het tweede deel van de artikelenreeks over De rouwborden in de St. Maartenskerk te Tiel, door A. Vollebregt-van Grol. Eerder meldden we hier al het eerste deel, met meer details over de inhoud. Zie aldaar.

De Drie Streden is een uitgave van het Regionaal Archief Rivierenland en verschijnt drie keer per jaar. Losse nummers kosten € 5,-, een abonnement kost € 12,50 per jaar. Email: info@regionaalarchiefrivierenland.nl

woensdag 12 januari 2011

Terugblik op CBG wapenregistraties 2010



















door Guus van Breugel

Nu 2010 afgerond is, kunnen we tevreden terugblikken op  27 leuke, boeiende en vooral kleurrijke wapenregistraties. De aanvragende personen / families kwamen uit diverse hoeken van Nederland en daarbuiten. De families Nolten, Kraaijenhagen, Schless en Stikkelbroeck kwamen uit de Duitse landen en de families Troisfontaine (Visé), Brosi (Bern) kwamen vanuit het Zuiden naar Nederland.

Een aantal nieuwe ontwerpen kwam voor de rekening van Mr. J.T Anema, P. Bultsma, C.E.G. ten Houte de Lange, H. K. Nagtegaal, A.F. Looije, R.J.P.M. Vroomen en R. Visser. De overige nieuwe wapens werden ontworpen door CBG-medewerkers H.C. 't Jong en A.J.C. van Breugel.
In totaal werden er van deze 27 aanvragen 7 wapens ingeschreven met een oude oorsprong: Corbey, 't Hoen, Smits, Jonker, Amsing, Van Breugel en Schless. In een paar gevallen werden voor deze oude wapens kleuren vastgesteld of werd het oude wapen op basis van historische gronden enigzins aangepast.
Met plezier denk ik terug aan de vondst van de originele wapenkleuren van de familie Amsing zoals die op een boerderij-schouw te Usquert (Noord-Groningen) voorkomt. Dankzij de alertheid van ons commissielid R. Alma en de aanvrager konden we hier tijdig de juiste beslissing nemen en kiezen voor groene in plaats van zilveren klavertjes. Ook de aanvraag 't Hoen leverde de nodige historische verassingen, compleet met laatmiddeleeuwse en vroegmoderne vidimi en notariële akten om het welgeborenschap en het oude rechtmatige gebruik van het familiewapen aan te tonen. Een andere verassende aanvraag was voor de familie Smits. Uitgangspunt was het ontwerpen van een nieuw wapen, maar enig extra onderzoek leidde tot een historisch wapen dat onder andere door Jan Jansz. Smits, heer van Ouderkerk, gevoerd was. Kort na deze ontdekking leidde een fietstochtje langs Oudewater tot een toevallige vondst in de etalage van een antiquair, waar het 'vergeten' wapen in de vorm van een achttiende-eeuwse gravure, ingelijst en wel, te koop werd aangeboden!
Ons plan is om op korte termijn de ontwikkelingen rond enkele van deze registraties via ons kwartaalblad 'Genealogie' als casus uit de doeken te doen, zodat het grote publiek zicht krijgt op welke verassingen (en tijdelijke tegenslagen) zich bij de zoektocht naar- en registratie van een wapen kunnen voordoen.

dinsdag 4 januari 2011

Erfelijke heraldiek zou met een vrouw begonnen zijn














Volgens het artikel "Die Mutter aller Wappen" van Arnold Rabbow, in het Herold-Jahrbuch (deel 15, 2010), zou de erfelijke heraldiek met een vrouw begonnen zijn: Isabella van Vermandois. Gewoonlijk zag men de man en zijn nakomelingen als de dragers van een wapen bij uitstek omdat zij de wapens hanteerden, maar toch zijn van vrouwen al heel vroeg voorbeelden van familiewapens bekend. Mahaut van Nevers zegelde rond 1234 zelfs met een wapen met een leeuw, dat noch het wapen van haar vader, noch dat van haar echtgenoot was.

Het blauw-goud geschaakte wapen van Isabella van Vermandois (1085-1131) wordt door de auteur als het eerste echte erfelijke familiewapen gezien. Opvallend in het verhaal is dat Isabella het wapen op haar man en kinderen overdraagt in plaats van andersom!
Isabella was de dochter van Hugo, graaf van de in Noord-Frankrijk gelegen streken Vermandois en Valois.
Vader Hugo was een strijdgenoot van Godfried van Bouillon en de zoon van Hendrik I, koning van Frankrijk. Hugo, die al in 1102 stierf, zou geen erfelijk wapen gevoerd kunnen hebben, omdat wapens toen volgens de gangbare theorie nog niet erfelijk waren. Maar er zou een andere lijn zijn waarlangs het bekende schaakwapen vererfd zou kunnen zijn, namelijk via Isabella's moeder, Adelaide, dochter van Herbert IV, graaf van Vermandois en Valois. Isabella's zus, Mathilde, huwde met Raoul van Beaugency, die eveneens met het Vermandois schaakwapen zegelde. Isabella zelf huwde op veertienjarige leeftijd Robert I van Beaumont, graaf van Meulan. Zij kregen 14 kinderen waaronder Waleran, graaf van Meulan en Worchester. Later knoopte zij een liefdesverhouding aan met Willem II van Warenne, graaf van Surrey (overl. 1138) en kreeg daaruit een dochter. Na een huwelijk met haar minnaar (intussen had al een scheiding van Waleran plaatsgehad) volgde nog een zoon, Willem III van Waremme, die in 1149 in Anatolië sneuvelde. Het schaakwapen vond navolging bij Isabella's nakomelingen in Groot-Bittannië (zie illustratie hierboven).

De auteur suggereert dat Isabella zelf een wapenvoerster was, maar daarvoor is geen enkel bewijs. Hooguit dat ze als schakel gefungeerd kan hebben in de overdracht van het bewuste schaakwapen. Daarbinnen is wel bijzonder dat al in deze vroege periode vrouwen een wapen konden overdragen op hun nageslacht.

Prijs Jahrbuch € 22,-. Voor leden van Der Herold gratis. Lidmaatschap € 35,-. Zie website Der Herold.

Heraldiek van Abdijen en Kloosters Nr 23: De abdij van Sint-Geertrui te Leuven

In de reeks Heraldiek van Abdijen en Kloosters is onlangs het 23ste deel verschenen, geschreven door Edmond Willems. Het is volledig gewijd aan de Abdij van Sint-Geertrui te Leuven.

A5 formaat, 40 blz., waarvan 32 in kleur. Prijs voor abonnees van Heraldicum Disputationes: € 4,50; niet-abonnees € 5,00. Verzendkosten België: € 2,00; buitenland: € 6,00. Zie website.