Alba amicorum Van Harinxma thoe Slooten: Web 2.0 voor 17de-eeuwers

Ze staan al enige tijd online, maar nu is er ook internationaal belangstelling getoond voor de 11 alba amicorum uit de Friese familie Van Harinxma thoe Slooten, berustend bij de Koninklijke Bibliotheek. Onder de titel The Social Network wordt door het prestigieuze interieurblad The World of Interiors een aardige parallel getrokken met het Facebook fenomeen. Niet alleen gaat het dan om de contacten tussen relatief jonge 'wereldburgers', maar vooral om de gelijke manier van het plaatsen van bondige berichten, wensen en opvattingen die de tijdgeest weerspiegelen, gelardeerd met zelf getekend beelmateriaal, juweeltjes van waterverf.



Het wapen van Ruurdt van Walta

 Zo zouden goede wijn, schone vrouwen en goed vlees volgens een aanbidder van Juliana de Roussel toch de basisingerediënten moeten zijn voor een rijk gelukkig leven; maar het is zeer de vraag of Juliana de dubbelzinnige en losbandige tweet in haar netwerkalbum beantwoord heeft.
In de Angelsaksische kring werd er soms een beetje laatdunkend over gedaan, dus zo werelds was het nu ook weer niet. De graaf van Chesterfield maande zijn zoon een dagboek bij te houden, maar niet zo'n dom oppervlakkig German album stuffed with  people's names and Latin sentences. Het was kennelijk vooral een humanistisch fenomeen van het protestantse Noordeuropese vasteland afkomstig van de Duitse universiteiten. Ze kwamen daar voort uit de 16de-eeuwse zogenaamde Stammbuecher en evolueerden tot de bekende Poësie-albums.

Zowel de jongemannen als de jongedames hielden dergelijke alba bij, maar er zijn onderlinge verschillen. De mannen hebben in hun boekjes veel stichtelijke elementen die samenhangen met hun vorming tot man. Tijdens hun Grand Tour reisden ze onder andere langs Londen, Heidelberg, Frankfurt, Genève en Cambridge. In de laatsgenoemde plaats wist Meindert van Izarda een handtekening af te troggelen bij Anthony Watson, de bisschop van Chichester. De dames, zoals Geertruydt van Engelsteedt hadden meer locale connecties. Ze moet een aantrekkelijke joffrouw geweest zijn want haar boekje staat bol van de hofmakerij. In de rij van schrijvende aanbidders was het Frans van Donia die succesvol naar haar hand dong. Ze trouwden op 27 september 1618. Hopenlijk een gelukkig huwelijk, want nadien zijn er geen smachtende oproepen op haar pagina's bijgeschreven.



Sudenten proberen een jongedame in te palmen



Grote overeenkomst tussen de boekjes onderling is het vanzelfsprekende overvloedige gebruik van heraldische illustraties als referentie aan goede afkomst. De boekjes van de elite dienden dus ook een kruisbestuiving tot behoud van de eigen groep. Eventuele gematigde pikanterieën - zoals boven beschreven - bleven doorgaans gekanaliseerd tussen illustraties van goede zeden en het uitschrijven van verheffende gedachten.

The World of Interiors ligt bij de betere boekhandel op de schappen voor €8,50.

Afbeeldingen uit de desbetreffende alba zijn ook te bezichtigen op: www.kb.nl/galerie/alba