woensdag 21 december 2011

Nederlands wapenporselein bij Christie's New York

Bij Christie's in New York (Rockefeller Plaza) wordt op 24 januari 2012 een bijzondere collectie Wapenporselein geveild. Het betreft de zogenaamde Peter H B Frelinghuysen Jr Collection of Chinese Export Porcelain. In de collectie Frelinghuysen zit ook een aantal stukken Wapenporselein voor de Nederlandse markt uit de 18e eeuw. 

Volgens opgave van Christie's gaat het om wapens van de volgende families: Ver Huell (zie afbeelding), Bertrand, Uwens, Van Baggen, Gregory, Tack, Van Isselmuiden, Van Haersolte, Hesselink, Discher, Van der Clauw, De Witte (of van den Bergh) en Pelgrom.


Op de website van Christie's vind je beschrijvingen en afbeeldingen van het "Nederlandse" wapenporselein. Er is ook een totaaloverzicht van alle wapenporselein uit de collectie, inclusief het wapenporselein voor de Engelse markt. Tot de veilingdatum kunnen verzamelaars ten minste de afbeeldingen downloaden. Wanneer je een paar duizend dollar over hebt kun je ook meebieden ...

Zie hier voor een eerdere bijdrage aan Heraldisch dossier@CBG over Nederlands wapenporselein en een bijdrage over Portugees wapenporselein.

dinsdag 20 december 2011

Special over heraldiek in albums van Kuifje

Het zogenaamde cahier spécial van het Schweizer Archiv für Heraldik van dit jaar gaat over Kuifje. Of beter gezegd over heraldiek, zegels, onderscheidingen en emblemen in het werk van Hergé. Het cahier spécial is dan ook getiteld Heraldique, sigillographie et emblèmes dans l'oeuvre d'Hergé.

Uiteraard komt de Hergé-creatie Professor Halambique ter sprake, groot verzamelaar en zegelkundige. Voorts passeren o.a. Syldavië, Baron Staszrvitch, de scepter van Ottokar, wapens op gebouwen en de emblemen op vliegtuigen de revue.


Zie de website voor meer informatie.
Zie ook vorige bijdrage aan Heraldisch dossier@CBG

Schweizer Archiv für Heraldik, jaargang 2011, nr 2

In het tweede nummer van 2011 van het drietalige (Duits, Frans, Italiaans)  halfjaarlijkse tijdschrift Schweizer Archiv für Heraldik (Archivum Heraldicum), uitgegeven door het Schweizerische Heraldische Gesellschaft,de volgende bijdragen:
  • Armorial de Styrie et de Carinthie IV, door Michel Popoff (over wapenboek van Stiermarken en Karinthië in Oostenrijk)
  • Album Amicorum. Das Freundschaftsbuch des Freiherrn Johann Jakob zu Königsegg, door Horst Boxler en Dane Munro (zie omslag)
  • Note sur les armoiries des fils de Mgr le dus d'Anjou et l'oeuvre de Marco Foppoli, door Hervé baron Pinoteau
  • Un cas d'armoiries matrimoniales original: les armes d'Antoine d'Adda à Corsinge (fin XVIIe siècle), door matthieu de la Corbière
  • Les armoiries du charpentier Louis Cugnet, door Loïc Rochat
  • L'Ordre de Saint-Jean de Jérusalem dans le Dodécanèse. Notes d'héraldique sur Kalymnos, Andimachia et Symi, door Jean-Bernard de Vaivre
Een abonnement kost  CHF 90,-. Zie de (drietalige) website voor meer informatie. Het tijdschrift kan worden ingezien in de leeszaal van het CBG te Den Haag.

woensdag 14 december 2011

Boek: Corpus Sigillorum van Frankrijk, deel III

Het derde deel in het Franse nationale Corpus Sigillorum, dat wij begin oktober in Heraldisch dossier@CBG aankondigden, is inmiddels verschenen. Zie aldaar voor meer informatie.

Corpus des sceaux. Les sceaux des reines et des enfants de France. Troisième volume du Corpus des sceaux, consacré aux sceaux des reines et de leurs enfants, princes et princesses de France (VIe siècle - 1514).
Uitgave van Archives de France, Parijs 2011, 365 pag.'s, ISBN 978-2-911601-52-1, Prijs € 34,-. Zie ook de website van Archives de France.

Heraldicum Disputationes, jaargang 2011, nr 4

In het vierde nummer van jaargang 2011 van Heraldicum Disputationes de volgende artikelen:
  • In Memoriam Jos Goolenaerts 1913-2011, door Marc Van de Cruys
  • Heraldiek langs de openbare weg te Deurne, door Jos Goolenaerts (†)
  • In de serie 'Belgische bisschoppen in het buitenland', nr. 11: Het wapen van bisschop Fulgentius W. Le Roy OSB, door Hans van Heijningen
  • Heraldiek en banistiek op postkaarten van het 'Vierlandenpunt', door Anton C. Zeven
  • Overzicht inhoudsopgave Jaargang 2011
  • Roubaix = Reves, maar niet Oostende!, door Dominique Delgrange
  • Banistiek recyclage, door Dirk Coutereels
  • De 'moeder aller wapens'. De heraldiek begon met een vrouw: Isabella van Vermandois, door Arnold Rabbow. (Dit artikel verscheen eerder in een Duitse en Franse versie. Zie bijdrage aan Heraldisch dossier@CBG van 6 juli 2011.)
  • De klauwen van de leeuw, door Dirk Coutereels
Verder uiteraard recensies, brieven, vraag & antwoord.
 

Uitgever: Marc van de Cruys, Krommelei 47, 2110 Wijnegem (België)
Prijs: € 15,- per jaar, € 4,50 voor losse nummers (€ 6,- voor Nederland)
Zie http://users.telenet.be/homunculus/heraldiek.html

woensdag 23 november 2011

Ophef om gemeentelogo Neumünster. Plagiaat?

In de Duitse gemeente Neumünster is ophef ontstaan over een nieuw gemeentelogo. Nadat het logo feestelijk was gepresenteerd dook een wel heel erg gelijkend gemeentelogo op van de Friese gemeente Skarsterlân. De vraag die nu de hele goegemeente in Neumünster (Sleeswijk-Holstein) bezig houdt: is hier sprake van plagiaat? De ontwerper vindt uiteraard van niet, immers "Plagiate sind uncool". In de gemeenteraad en de pers wordt er een aardig robbertje over geknokt. Oordeel zelf: links het logo van Neumünster, rechts het al langer bestaande logo van Skarsterlân




Zie artikel in de Holsteiner Koerier van 22 november 2011.

maandag 14 november 2011

Vlag en wapen van Sinterklaas

De intocht van Sinterklaas in Nederland, afgelopen zaterdag 12 november, leverde een nieuwigheid op: een speciale Sinterklaasvlag.  
Tijdens de intocht werd een verhaal rond die vlag gespeeld met het stelen en terugveroveren van het dundoek. De vlag is waarschijnlijk speciaal voor dit doel ontworpen, maar de Heraut-Piet had misschien haast of gewoon zijn dag niet.... De inspiratie ervoor kwam vast en zeker van de vormgeving van het Sinterklaasjournaal. En dan met name van de banner aan de bovenkant van de webpagina. Hij werd er als het ware uitgeknipt. De vlag, van een gewoon liggend rechthoekig formaat, is daarom rood met even binnen de boven- en onderrand een smalle gele streep. Tussen deze strepen staat het beeldmerk van het Sinterklaasjournaal: een licht schuinstaande mijter die net wat gedraaid is zodat je kunt zien dat er voor én achter een punt zit. 

Het ontwerpen van vlaggen is echter een  speciaal vak. Je bent er niet door gewoon een merk, logo of icoon in de bedrijfskleuren ergens op een lap stof te zetten. Een vlag beweegt of hangt stil en dat zorgt ervoor dat je sommige delen ervan minder goed ziet dan andere. Het is om die reden ook niet aan te raden om teksten op vlaggen te zetten, omdat daar altijd wel wat van wegvalt. En dan gaat de boodschap verloren.
Een echte  vlaggenontwerper zet nooit een belangrijk teken midden op een vlag, maar hij schuift het wat op naar de stok; op de scheiding van broeking en vlucht noemt men dat. Oftewel met de middenlijn op 1/3 van de lengte van een vlag, gerekend van de stok. Daar blijft het het best en het langst zichtbaar. Daarnaast is het af te raden om te smalle strepen op een vlag te zetten, omdat die op wat meer afstand wegvallen. En als laatste gebruik je geen realistische weergaves van stukken in vlaggen, maar gestileerde, eenvoudige versies ervan. Ongeveer net zo als in heraldische wapens. Dus een driekwart aanzicht van een mijter kan eigenlijk niet. Bovendien mist de afgebeelde mijter enkele belangrijke onderdelen: de zogenaamde infulae of afhangende banden. De mijter die de net aangekomen Sinterklaas op had miste die trouwens ook; dat is een ernstige fout in zo’n liturgisch belangrijk hoofddeksel.

Voorstel voor verbeterde Sinterklaasvlag
De vlag doet een beetje denken aan een omkering in kleur van de Spaanse vlag. Hij zou er uit grafisch oogpunt echter mee gediend zijn om dat wat duidelijker te laten zien. In ieder geval zouden die strepen breder moeten, maar waarom niet gewoon een vlag van drie banen in de verhouding 1 : 8 : 1, geel, rood, geel, met op de scheiding van broeking en vlucht een rode mijter met gele randen, kruis en banden. En die mijter dan recht van voren gezien en met de banden sierlijk gebogen. Zo wordt het een echte en geheel vlaggenkundig verantwoorde vlag voor Sinterklaas, zowel voor de heilige als het feest.

En als we dan toch bezig zijn: had Sinterklaas ook een wapen? Jawel. Het wordt niet veel meer gebruikt, maar al vanaf de middeleeuwen werd Sint Nicolaas van Myra heraldisch weergegeven met enkele van zijn attributen. In Engelse kerken is dit wapen soms nog wel terug te vinden, maar ik ken het niet uit aan die heilige gewijde Nederlandse kerken. Die zijn natuurlijk ook allemaal door de protestanten overgenomen en van  elke herinnering aan de katholieke tijd ontdaan. Dat is in Engeland veel minder het geval geweest. Daar blazoeneren ze het wapen als volgt: azure, three bezants, two and one. Oftewel: in blauw drie gouden penningen of bezanten, 2, 1. De gouden munten staan voor de beurzen met goud die de heilige aan drie meisjes toewierp die zo arm waren dat ze niet konden trouwen en tot hun schande in een bordeel verzeild dreigden te raken. De kleur blauw van het schild zou wijzen op het feit dat Sint Nicolaas o.a. de patroon van zeelieden is. De drie gouden munten zijn trouwens ook terug te vinden in een hele serie Europese gemeentewapens van steden of dorpen die connecties met de heilige hadden, al of niet in de vorm van een parochiekerk. Zie bijv. deze website. Er wordt ook een aantal Nederlandse gemeenten genoemd.

Door Henk 't Jong.

vrijdag 11 november 2011

Boek: Portugees wapenporselein vanaf de 16e tot in de 19e eeuw

De laatste jaren zijn diverse boeken gepubliceerd over het wapenporselein dat in China werd vervaardigd voor de Europese markt. In de 18e eeuw was alles wat Chinees was zeer in de mode en het exportporselein was razend populair. Na publicaties over o.a. wapenporselein met Nederlandse, Franse en Spaanse (familie)wapens (zie onder meer Chinese Armorial Porcelain for the Dutch Market, door Dr. Jochem Kroes) is in 2007 ook een reeks gestart waarin het Portugese wapenporselein wordt beschreven en afgebeeld. Dit project van Varela Santos heeft inmiddels al vier publicaties opgeleverd en deel 5 zal nog verschijnen (zie voor de titelgegevens hieronder).
De Portugese markt was voor de Chinezen zeker niet de onbelangrijkste en deze was tenminste de oudste. Al in de 16e eeuw bestelden Portugese koningen en prinsen porselein met hun wapen daarop, meestal in blauwwit. Pas aan het einde van de 17e eeuw deden dat ook de Nederlanders, de Engelsen, de Fransen, de Zweden en Denen en vertegenwoordigers van andere Europese naties.

Het eerste deel behandelt de oudste Portugese wapenschotels en andere voorwerpen uit de 16e eeuw. Naast de koning van Portugal als opdrachtgever waren dat leden van de families Ameida en Cordeiro.  Deel twee is gewijd aan het latere wapenporselein van de koningen, de religieuze orden en geestelijkheid van Portugal. In de delen drie en vier wordt het wapenporselein van de Portugese adel behandeld. Daarin is speciale aandacht voor de familie Sobral en voor de Portugese joden die wapenporselein bestelden. Een belangrijke familie die ook banden met Nederland heeft is De Pinto, die zeer welvarend werd in Amsterdam en Den Haag. De rijke koopman Isaac de Pinto, die in het nog bestaande Pintohuis in de Jodenbreestraat woonde, bestelde in het begin van de 18e eeuw een set wapenborden in blauwwit. De teksten zijn in het Portugees en in het Engels en de uitgaven zijn fraai vormgegeven. Ze zijn rijk en grootschalig geïllustreerd met kleurenfoto's van Portugees wapenporselein en andere historische objecten.   

Portugal na porcelana da China : 500 anos de comércio / Portugal in porcelain from
China : 500 years of trade,
door Varela Santos, A . Uitgever: Artemágica, Lisboa : 2007- 2011.
4 delen: ISBN: 9789896050344 (v.1); 9789896050528 (v. 2); 9789896050580 (v. 3); 9789896050627 (v.4). Zie website voor meer info en eventuele bestelling.

Het boek is in te zien in de Studiezaal van het CBG te Den Haag.

woensdag 9 november 2011

Exlibris in Museum Meermanno














In het tijdschrift "Tussen Antiek & Verzamelen" besteedt Anne-Roos Hermer aandacht aan de collectie exlibris van het bekende Museum Meermanno in Den Haag. De collectie (voor een aanzienlijk deel heraldisch) werd regelmatig gedeeltelijk getoond, maar als het niet voor 1 januari 2012 aan een inkomstennorm van 21,6 % voldoet, zullen de gieren neerdalen op dit oudste museum voor het boek ter wereld.  


















De beginperiode van het exlibris valt aan het eind van de vijftiende eeuw, na de uitvinding van de boekdrukkunst. In 1480 worden door Hildebrand Brandenburg uit Biberach boeken aan de kloosterbibliotheek van Buxheim geschonken. Een aantal van deze boeken dragen een op papier gedrukte houtsnede met een engel die een schild vasthoudt. Een gekleurd exemplaar daarvan ligt bij Meermanno. De heraldiek heeft dan nog zo'n sprekende functie, dat tijdens de opvolgende eeuwen de namen van boekeigenaars weinig tot niet in de drukplaat opgenomen worden. Na een ware bloeiperiode waarin de priester Pam Rueter een grote rol speelde (de decennia rond de Tweede Wereldoorlog) heeft het genre last van vergrijzing gekregen, aldus het artikel (Azië vertoont daarentegen een verhoogde belangstelling). Heraldische exlibris werden steeds minder gemaakt. Eén van de bekendste Nederlandse kleingrafiek-kunstenaars was de vorig jaar overleden heraldisch tekenaar Daniel de Bruijn, aan wie wij in dit heraldisch blog ook aandacht hebben besteed.
De collectie exlibris van Meermanno is groot, veel te groot om in één keer tentoon te stellen. De collectie is door koop en schenking gegroeid. De deelcollectie van Eugène Strens spant met 130.000 (!) exemplaren de kroon, dan komt er een hele tijd niets, om vervolgens gevolgd te worden door de deelcollecties van Verster, Schwenke, Beels, Schelling, en Jansen-Ebing die allen in de vele (tien)duizenden lopen. Het is grappig om te signaleren dat bij het verzamelen in Engeland de eigenaar vooral centraal staat '(bekende mensen) en dat dit op het vasteland en daarbuiten juist andersom is en de kunstenaar een verzamelcriterium vormt.

Tussen Antiek & Verzamelen, 27ste jaargang, nr. 283, nov. 2011,  
€ 5,25.

Museum Meermanno, Prinsessegracht 30, Den Haag, telefoon: 070-3462700

dinsdag 25 oktober 2011

Heraldisch Tijdschrift, jaargang 2011, nr. 3

In het derde nummer van de jaargang 2011 van het Heraldisch Tijdschrift, de periodiek van de Afdeling Heraldiek van de Nederlandse Genealogische Vereniging, de volgende artikelen:
  • In de serie 'hedendaagse heraldische kunstenaars': Christoph ten Houte de Lange, door Bernard Grothues.
  • Overheidsheraldiek (7), door J.A. de Boo, gewijd aan de nieuwe wapens van Bonaire, Saba en Sint Eustatius.
  • Het zegelstempel van "Iacob Evera", door N.J.M. Biezen
  • Onbekend wapen in de kerk van Ingen gedetermineerd, door Joke Honders
  • Deel 1 in de nieuwe serie 'kerkelijke heraldiek': Twee nieuwe bisschopswapens in de Vrij-Katholieke Kerk van Nederland en België, door Hans van Heijningen
  • Een heraldische legende: De vier rode palen van Catalonië en Aragón, door Mr. R.W, van Dijk
  • Div. rubrieken, waaronder 'Boekbesprekingen' en  'Op de keper beschouwd', met vragen en reacties van lezers.

Heraldisch Tijdschrift verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 15,- per jaar. Email: w.van.zon@hccnet.nl

dinsdag 4 oktober 2011

Zegels van middeleeuwse koninginnen, prinsen en prinsessen van Frankrijk

In 1980 verscheen het eerste deel van de serie Corpus des sceaux français du Moyen Age uitgegeven door de Archives nationales van Frankrijk. Dit prestigieuze corpus sigillorum beoogt een totaaloverzicht te geven van middeleeuwse zegels in Frankrijk.

Het eerste deel was gewijd aan de zegels van de steden: Les sceaux des villesIn 1991 verscheen deel 2: Les sceaux des rois et de régence. Hierin komen de zegels van alle Franse koningen en regenten aan bod, van Childéric I (457-481) tot Louis XII (1498-1515).
Alle zegels zijn in de boeken fotografisch gereproduceerd en beschreven, en naast een index op naam zijn de boeken ook voorzien van een heraldische en een iconografische index.



Binnenkort wordt het derde deel gepubliceerd, gewijd aan de zegels van koninginnen, prinsen en princessen van Frankrijk: Les sceaux des reines et des enfants de France. Ter gelegenheid van het verschijnen van dit nieuwe deel wordt op 22 november in Parijs een colloquium georganiseerd over de rol van vrouwen (koninginnen en prinsessen) binnen staatsmacht in Frankrijk in de middeleeuwen. Zie hier voor het programma van die bijeenkomst. 

Zie hier voor een overzicht van de zegelcollecties van de Archives nationales

woensdag 28 september 2011

Dieren in wapens van Veluwse geslachten

In het tijdschrift Veluwse Geslachten (jaargang 36, 2011, nr. 3) staat een artikel van Anton C. Zeven getiteld Dieren in de wapens van Veluwse geslachten: fauna heraldica veluviae.

Anton Zeven maakt in het artikel een getalsmatige analyse; welk soort dier komt hoe vaak voor. Tevens vergelijkt hij zijn bevindingen met die van Patrick Lucien Millet in Le Chien Heraldique Dans L'armorial Europeen  en Raymond van Uytven in Papegaai en de paus. Mens en dier in de middeleeuwen.

Het artikel van Anton Zeven verscheen eerder in Heraldicum Disputationes, jaargang 2010, nr. 3

vrijdag 9 september 2011

Engelse wapenverleningen aan buitenlanders, 1400-1700

The Heraldry of Foreigners in England 1400-1700 van M.P. Siddons verscheen in 2010. Deze gedegen studie bevat een overzicht van alle buitenlanders die in de periode 1400-1700 door de Engelse koning een wapen of een wapenvermeerdering verleend kregen, vaak tegelijk met een persoonlijke adellijke titel. 
 
Constantijn Huygens
Onder deze buitenlanders bevond zich een groot aantal vooraanstaande Nederlanders, onder wie de dichter Constantijn Huygens, de schrijver en staatsman Jacob Cats, de vlootvoogden Maerten en Cornelis Tromp en enkele leden van de Amsterdamse regentenfamilie Pauw. Veel genealogische en biografische gegevens over deze en andere besproken Dutchmen ontving de samensteller van de secretaris van de Hoge Raad van Adel te Den Haag. De veelal in het Latijn gestelde (adels)diploma’s zijn in het boek volledig weergegeven.
 
M.P. Siddons, The Heraldry of Foreigners in England 1400-1700, Publications of The Harleian Society, New Series 19 (Londen: Harleian Society 2010) 472 blz., ill., index. ISBN 9780954044336. Zie website.

woensdag 31 augustus 2011

Heraldicum Disputationes, jaargang 2011, nr 3

In het derde nummer van jaargang 2011 van Heraldicum Disputationes de volgende artikelen:

  • Een wapenschild als identificatie-element voor een schilderij, door Edmond Willems
  • In de serie "Belgische bisschoppen in het buitenland", nr. 10: Het wapen van bisschop Arnold Boghaert C.SS.R., door Hans van Heijningen
  • Portret van een dame, met wapen, door Jan Melssen
  • Het Wapenboek Bergmans: het belang van het origineel, door Guido Vansteenkiste
  • Het ex libris van Hervé & Josiane Douxchamps, door Marc Van de Cruys
  • Martin Doué (Rijsel 1572-1638) Vlaams heraut en wapenschilder, door Dominique Delgrange
  • De rouwstreep, door Marc Van de Cruys

 Verder uiteraard recensies, brieven, vraag & antwoord.

Uitgever: Marc van de Cruys, Krommelei 47, 2110 Wijnegem (België)
Prijs: € 15,- per jaar, € 4,50 voor losse nummers (€ 6,- voor Nederland)
Zie http://users.telenet.be/homunculus/heraldiek.html

donderdag 28 juli 2011

Eerste registerwapen 40 jaar geleden ingeschreven



Dit jaar bestaat het wapenregister van het CBG 40 jaar. Op 28 juli 1971 werd als eerste het wapen Giulini di Giulino geregistreerd. De familie was oorspronkelijk uit Italië afkomstig. Aanvrager George Karl Wilhelm Mario Giulini di Giulino (1888-1976) was via de Duitse vestiging van het familiebedrijf, een machinefabriek, in Den Haag terechtgekomen. Daar was hij koopman in machineonderdelen en trouwde hij met een Nederlandse vrouw. Hun kinderen werden alle vier in Den Haag geboren. Weliswaar vertrokken de zonen en dochters op den duur naar het buitenland, maar de aanvrager vond het toch de moeite waard om het bestaande familiewapen bij het CBG te laten inschrijven. Hij was net 83 jaar geworden toen het wapencertificaat naar hem werd opgestuurd. Opvallend is dat de familie uit oude Lombardische adel stamt en de titel van graaf mocht voeren. Ze waren al in het begin van de veertiende eeuw gegoed rond het Comomeer en hun familiehuis, een enorm stately home in barokke neo-klassieke stijl, staat daar nog steeds in het plaatsje Lazaggo, nu onderdeel van de stad Como. De eerste inschrijving in het juist voor burgers bedoelde register betrof dus een tot een in de middeleeuwen teruggaand adellijk familiewapen.

Inmiddels zijn er ruim 1150 wapens geregistreerd bij het CBG: bijna 400 bestaande en circa 750 nieuwe. Dat houdt in dat elk jaar tussen de 20 en 30 families hun teruggevonden of, als dat niet het geval was, nieuw ontworpen familiewapen bij ons hebben laten vastleggen. Het is inmiddels een respectabele verzameling en, als je het allemaal bij elkaar ziet, een zeer kleurrijk geheel. Nog steeds komen er gemiddeld 2 tot 3 aanvragen per maand binnen en kunnen we zo tussen de 24 en 28 wapens per jaar inschrijven. Dat gebeurt tot en met dit jaar in het Jaarboek van het CBG, maar vanaf september zullen de wapens van het lopende jaar in ons kwartaalblad Genealogie gepubliceerd worden.

dinsdag 26 juli 2011

Herontdekking heraldische collectie CBG

Onlangs is bij het CBG een vergeten heraldische collectie boven water gekomen. Het gaat om enige honderden heraldische tekeningen en prenten van goede kwaliteit, stammend vanaf het eind van de zestiende eeuw tot en met de jaren dertig van de twintigste eeuw. Omdat men tientallen jaren geleden geen automatisering kende, ontsloot men gemakshalve de collectie op familienaam en raakte de oorspronkelijke context verstoord.

Familiewapen Fassijn
Medewerkers van het Centraal Bureau voor Genealogie proberen op dit moment te achterhalen wie de tekenaars en collectievormers zijn geweest, want het is duidelijk dat hier oudere deelcollecties bijeen zijn gebracht. Soms zijn het echte goede tekenaars, zoals Lion en Van Leeuwen, wier werk werd gekopieerd door een lithograaf ten behoeve van het beroemde werk Stam- en Wapenboek van aanzienlijke Nederlandsche Familiën (A.A. Vorsterman van Oijen,1885). Soms zijn het mindere goden, maar dat aspect wordt vaak ruimschoots gecompenseerd door een hoge ouderdom van het werk.

De bedoeling is dat het materiaal wordt geïmporteerd in de Heraldische Databank.

maandag 18 juli 2011

CBG zevenduizend lakafdrukken rijker

door Guus van Breugel

Naar aanleiding van het artikel 'Wapens in goud en steen' in ons tijdschrift Genealogie (Jaargang 2009, nummer 2) werden wij benaderd door oud-graveur Hans de Vries. De Vries hoort tot het selecte gezelschap der edelsteengraveurs, in Nederland een uitstervend beroep. Zijn bedrijfsarchief, bestaand uit ongeveer 7000 overwegend heraldische lakafdrukken, wilde hij - vanwege het familiehistiorische karakter - overdragen aan het CBG.


Collectie de Vries
De acquisitie betreft duizenden lakafdrukken die de Vries in de tweede helft van de twintigste eeuw maakte en vormt een aangename aanvulling op oudere lakafdruk-verzamelingen van het CBG met een negentiende-eeuwse kern. De afdrukken geven een representatief beeld van wie na de oorlog er een ring liet graveren, want namen, adressen en juweliersgegevens zijn bewaard gebleven. Veel 'oude' en 'bekende' families zijn onmiddelijk herkenbaar (vaak in series tegelijk "voor de kinderen") in het nette handschrift dat De Vries met een volgnummertje onder zijn afdrukken plaatste. Het werkte als een soort geheugensteun waar het CBG in de huidige archiefbewerking zijn voordeel mee doet.
Vanaf de jaren zestig kwamen meer en meer nieuw ontworpen wapens voorbij. Soms mag men twijfelen aan de integriteit van de opdrachtgever, die op grond van een naamsovereenkomst het wapen van een oud-adellijk geslacht usurpeerde. Van andere wapens mag men afvragen in hoeverre ze een traditie zijn gaan vormen en ter plekke zijn bedacht om indruk te maken op anderen. Nee, dan maar de oprechtheid van iemand die een monogram liet graveren of de naam van zijn lieve "Corrie", schuin over het zegelveld!
Het is niet aan de graveur om genealogisch onderzoek te doen of te beoordelen of iemand recht had op een bepaald wapen. Veel eerder ligt dit bij de juwelier. De ene was doortastend en de ander minder. Sommigen, zoals juwelier Backers in Den Haag (later een grote opdrachtgever van De Vries) hadden en hebben echte expertise in het wapenontwerp en genealogie. Andere gerenommeerde juweliers die we in De Vries' administratie veelvuldig tegenkomen zijn de filialen van Van Kempen en Begeer (of Begeer en Van Kempen, zoals het toentertijd heette) en Lucardi.


Detail Collectie de Vries
 Vanaf het eind van de jaren veertig was de nu 82-jarige De Vries actief bij de in Amsterdam gevestigde firma Pasternik, die meerdere graveurs telde. Behalve het in Nederland bekende graveren in steen, was er nog een medewerker die heraldische voorstellingen in bergkristal overbracht en deze met één haartje inkleurde, de vingernagel van deze medewerker fungeerde als palet. Het resultaat was dan een wapen in reliëf, als het ware ingesloten in een transparante halve bol; ideaal voor broches en damesringen.
Na deze intensieve leertijd waarbij hij vele kneepjes van het vak leerde, startte De Vries voor zichzelf. De werkdagen begonnen dan meestal om negen uur 's morgens en werden in de loop van de dag na het eten afgerond. Het atelier, in Egmond aan den Hoef, kijkt uit over de bollenvelden en tegen de duinen, maar De Vries liet zich daar niet door afleiden: met 9 á 10 uur noeste arbeid was een wapen dan af, afhankelijk van de complexiteit. "Ik had met het blote oog beter zicht dan later met een loep...typisch hè?", aldus de graveur. Als je van dichtbij met een vergrootglas deze afdrukken bekijkt, lijkt dat haast onmogelijk.

De reden dat het vak in Nederland na zo'n 100 jaar op uitsterven staat, heeft enerzijds te maken met een traditie die deels gestoeld is op de winning van grondstoffen. Die is er gewoon niet in Nederland, daarvoor moet men in Duitsland (Idar Oberstein) en in Tjechië zijn. Centraal Europa heeft altijd al iets gehad met dit soort geraffineerde nijverheid in glas, edelstenen en kristal. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de firma Pasternik, die het vak in wezen naar dit deel van West-Europa bracht, uit die hoek komt! Daarnaast is voor een edelsteengraveur, die dagelijks temidden van zijn 'wieltjes' (freesjes) zijn productie in de gaten moet houden, het opleiden van een pupil een behoorlijke belasting. Er moeten veel, heel veel vlieguren gemaakt worden voordat dit rendeert. Bijna iedere edelsteengraveur heeft eens met dit dilemma gezeten, maar je moet reëel zijn. Uit zuiver idealisme het vak in Nederland levend houden is niet interessant. Het is dan eenvoudiger om voor een paar orders je Duitse contacten in Idar Oberstein op te bellen, want daar leven er hele gezinnen van...

Op dit moment worden de lakafdrukken door een vrijwilliger gefotografeerd en beschreven om het uiteindelijk in de loop van volgend jaar via Internet te kunnen ontsluiten via de lakzegel-databank.

vrijdag 8 juli 2011

Heraldisch Tijdschrift, jaargang 2011, nr. 2

In het tweede nummer van de jaargang 2011 van het Heraldisch Tijdschrift, de periodiek van de Afdeling Heraldiek van de Nederlandse Genealogische Vereniging, de volgende artikelen:

  • In de serie 'hedendaagse heraldische kunstenaars': René Vroomen, portret van een Limburgse heraldicus, door Bernard Grothues. (Zie ook onderstaand chronogram.)
  • Overheidsheraldiek (6), door J.A. de Boo, o.a. gewijd aan de nieuwe wapens van Aalten en Roerdalen.
  • Signet van Frederik Gijsbert van Dedem; een wapen in rococostijl, door N.J.M. Biezen
  • Een wapen voor de nieuwe gemeente Oldambt, door Ir. A. Daae
  • Hoe de kerk verdween uit Oldambt, door J.A. de Boo
  • Twee heraldische stoeppalen in de tuin van het Stadsmuseum van Harderwijk, door Anton C. Zeven
  • De kroon van de Schotse Lord Lyon King of Arms, door Ir. A. Daae
  • Div. rubrieken, waaronder 'Boekbesprekingen' en  'Op de keper beschouwd', met vragen en reacties van lezers.
Heraldisch Tijdschrift verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 15,- per jaar. Email: w.van.zon@hccnet.nl

woensdag 6 juli 2011

De moeder aller wapens ...

Eind 2010 verscheen het artikel "Die Mutter aller Wappen" van Arnold Rabbow in het Herold-Jahrbuch
In Le Parchemin van mei-juni 2011 (jaargang 76) staat een Franse vertaling van Roger Harmignies onder de titel La mère de tous les blasons. De zogenaamde moeder aller wapens zou het wapen van een vrouw zijn geweest: Isabella van Vermandois (1085-1131).  

In Heraldisch dossier @CBG hebben we hieraan in januari van dit jaar een uitgebreide bijdrage besteed.

Le Parchemin wordt uitgegeven door Office Généalogique et Héraldique de Belgique (OGHB) en verschijnt 6 keer per jaar. Een abonnement kost € 48,- voor landen buiten België. Losse nummer (buitenland) kosten € 13,58 incl. verzendkosten.

woensdag 22 juni 2011

Wereldprimeur: Gouden tientje Beatrix met QR-code

Omdat veel genealogen en heraldici ook interesse hebben voor numismatiek hier aandacht voor een wereldprimeur op dat gebied.  Ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van het Muntgebouw in Utrecht presenteert de Koninlijke Nederlandse Munt vandaag (22 juni) de eerste munt met een QR-code.

Zo'n QR-code, die er uitziet als een gemankeerde kruiswoordpuzzel, is een variant op de bekende streepjescode. Wanneer zo'n code met een smartphone gefotografeerd wordt geeft de code toegang tot een gecodeerde tekst of (in de meeste gevallen) een website. Honderd jaar geleden sloeg Koningin Wilhelmina de eerste munt (een gouden tientje) in het toen nieuwe Muntgebouw. Vandaag slaat Koningin Beatrix de eersteling van het officiële Gouden Muntgebouw Tientje. De QR-code op het gouden tientje verwijst naar een speciale website over 100 jaar Muntgebouw.

Je kunt via deze QR-code generator ook zelf QR-codes maken.

dinsdag 21 juni 2011

Introductie in islamitische heraldiek

David B. Appleton is een Amerikaanse heraldicus. Hij publiceerde in 2008 op zijn eigen website een (Engelstalig) artikel gewijd aan islamitische heraldiek: Islamic Heraldry. An Introduction.

Dit artikel kan goed dienen als eerste kennismaking met een deelgebied van de heraldiek dat bij de meeste heraldici niet echt bekend is. De verkenning van Appleton betreft met name de heraldiek zoals die van de 12e t/m de 16e eeuw werd gebruikt door Mamelukse en Ajjoebidische dynastieën in Egypte en Syrië.

David B. Appleton heeft ook een eigen weblog.

Met dank aan de signalering door medievalist.net

maandag 20 juni 2011

De totstandkoming van het grootzegel van de VS, 1782

Na de onafhankelijkheid van de VS in 1776 ging de jonge staat op zoek naar eigen nationale symbolen. Daarbij hoorde ook een eigen Grootzegel. Op de Amerikaanse website Our Documents, met aandacht voor de 100 milestone documents, wordt o.a. aandacht geschonken aan de totstandkoming van het Grootzegel van de VS in 1782. Eén van de 100 mijlpalen is namelijk het ontwerp van Charles Thomson voor the Great Seal of the United States, van 20 juni 1782.

donderdag 16 juni 2011

Het eerste Nederlandstalige gedrukte handboek over heraldiek uit 1616

Het tweede nummer van jaargang 2011 van Heraldicum Disputationes is bijna geheel gewijd aan het eerste gedrukte Nederlandstalige handboekje over heraldiek: Den Wtdruck ofte Blasoen der Wapenen, van Jacques van Langhemersch uit  1616. Het artikel is van de hand van Pieter Donche en ook op internet te lezen. Dat geldt ook voor een beknopte genealogie Van Langhemersch.

In dit nummer verder een artikel van Willem van Ham, getiteld Het Blazoen van Sint-Sebastiaan, en uiteraard recensies, brieven, vraag & antwoord.

Uitgever: Marc van de Cruys, Krommelei 47, 2110 Wijnegem (België)
Prijs: € 15,- per jaar, € 4,50 voor losse nummers (€ 6,- voor Nederland)
Zie http://users.telenet.be/homunculus/heraldiek.html

Schweizer Archiv für Heraldik, jaargang 2011, nr 1

In het eerste nummer van 2011 van het drietalige (Duits, Frans, Italiaans)  halfjaarlijkse tijdschrift Schweizer Archiv für Heraldik, uitgegeven door het Schweizerische Heraldische Gesellschaft, ook aandacht voor heraldische ontwikkelingen in Oostenrijk, België en Liechtenstein. In het blad o.a. de volgende bijdragen:
  • Wappen und Siegel der katholischen Linie Buol in den Drei Bünden und in Österreich, door Aluis Maissen
  • Les armoiries du nouveau Primat de Belgique, door Roger Harmignies
  • Das Fürstentum Liechtenstein - das Staatssymbol erzählt dem Betrachter viel über Mitteleuropa, door Johannes Engels
  • Concessions d'armoiries aux couleurs nationales en Belgique, door Roger Harmignies
  • Das Wappen der Juden von Hohenems, door Horst Boxler
  • Stemmario della Famiglie di Chiasso (Supplemento), door Carlo Maspoli
Een abonnement kost  CHF 90,-
Zie de (drietalige) website voor meer informatie.
Het tijdschrift kan worden ingezien in de leeszaal van het CBG te Den Haag.

maandag 6 juni 2011

Der Herold, jaargang 2011, nummer 1-2

In nummer 1-2 van de 54e jaargang (2011) van Der Herold, Vierteljahrsschrift für Heraldik, Genealogie und verwandte Wissenschaften, staan de volgende artikelen:
  • Ein neu entdecktes Buch aus dem Besitz des Herzogs Ernst Bogislaw von Croy, van Matthias Bollmeyer
  • Das Goldene Buch der Stiftungen in Frankfurt am Main, van Gunter Stemmler
  • Untergegangene niedersächsische Landeskreiswappen, van Manfred Furchert
  • Kommunale Wappenschau (nieuwe Duitse gemeentewapens), van Alexander Hoffmann


Verder de gebruikelijke mededelingen, nieuws en het tijdschriftenoverzicht.

Abonnement: € 35,- / jaar.
Zie ook: www.Herold-Verein.de

woensdag 11 mei 2011

Carbentus: voorvader van Vincent

Regelmatig wordt er genealogisch onderzoek gedaan naar kunstenaarsfamilies. Bekend is de (aangetrouwde) familieconnectie tussen Anton Mauve en Van Gogh via de familie Carbentus, maar vaak verspringt in dit soort gevallen een talent ook via 'anonieme' schakels van familie tot familie. Het gaat om mannen en vrouwen - vaak uit gegoede milieus - wier vaardigheid schuilging in kunstig borduur- en tekenwerk of in de producten van hun ambacht als lithograaf, timmerman of stempelsnijder.


Van dat laatste métier is een interessante invalshoek te noemen in relatie tot Vincent van Gogh. De familie Carbentus was dus al eerder opgemerkt als schakel tussen de Van Goghs en de Mauve's, maar zij is nooit echt gezien als mogelijke (mede-)inbrenger van Van Goghs talent. Willem Carbentus (1792-1845) was boekbinder voor het Hof van koning Willem I en was een jongere broer van de kunstschilder en graficus Hermanus Carbentus (1788-1854). Van Willem zijn prachtige boekbanden bewaard gebleven, vaak met heraldisch stempelwerk. Willem huwde met Anna Cornelia van der Gaag (1792-1855). Zij kregen een dochtertje, Anna Cornelia (1819-1907), Vincent van Goghs moeder (zie het portet hiernaast) en echtgenote van Theodorus van Gogh.


De familie Carbentus heeft - net als de Van Goghs - een wapen, en hiervan is onlangs een lakafdruk aan het CBG geschonken, samen met een mooi verzorgd boekje door N.A. van Beek over het geslacht Carbentus, waarop deze bewuste lakafdruk is weergegeven. Het is vrijwel zeker dat Willem Carbentus, Vincent's opa, dit zegelstempel heeft gesneden.

N.A. van Beek: Het geslacht Carbentus, Den Haag, 2011


Men kan contact opnemen met de auteur: nico.vanbeek@casema.nl

Op het Internet een aardige stamboom waar de connecties uit blijken: http://www.vggallery.com/international/dutch/misc/archives/family_tree.htm

dinsdag 10 mei 2011

Heraldisch Tijdschrift, jaargang 2011, nr. 1

In het eerste nummer van de jaargang 2011 van het Heraldisch Tijdschrift, de periodiek van de Afdeling Heraldiek van de Nederlandse Genealogische Vereniging,  als hoofdartikel een overzicht van de in 2010 bij het College Heraldiek van de NGV geregistreerde familiewapens .

Verder:

  • In de serie 'hedendaagse heraldische kunstenaars': Guus van Breugel, postmodernist onder de heraldici, door Bernard Grothues
  • Overheidsheraldiek (5), door J.A. de Boo, gewijd aan Steenwijkerland
  • Boomtrappen als oorsprong van de beurtelings gekanteelde dwarsbalk en van de stormladder, door Anton C. Zeven
  • Zegelstempel met wapen van der Does, door N.J.M. Biezen
  • De rubrieken 'Boekbesprekingen' en  'Op de keper beschouwd', met vragen en reacties van lezers.

De geportretteerde heraldicus Guus van Breugel is heraldicus en redacteur bij het Centraal Bureau voor Genealogie.



Heraldisch Tijdschrift verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 15,- per jaar. Email: w.van.zon@hccnet.nl

woensdag 27 april 2011

Wapenverleningen Hoge Raad van Adel, 2003-2010

In de Jaarverslagen van de Hoge Raad van Adel worden jaarlijks de wapenverleningen opgenomen als bijlage, met afbeeldingen.


Onderstaand de verwijzingen naar recente Jaarverslagen:
  • Jaarverslag 2010 (de openbare lichamen Bonaire, St. Eustatius en Saba, de gemeenten Aalten en Oldambt en de basiliek St.Georgius te Almelo)
  • Jaarverslag 2009 (de gemeenten Binnenmaas, Kaag  en Braassem, Lochem en Steenwijkerland, het bisdom Haarlem-Amsterdam en de basilieken te Oldenzaal en Susteren )
  • Jaarverslag 2008 (de gemeenten Katwijk, Leudal, Maasgouw, Roermond, Teylingen en Wijdemeren)
  • Jaarverslag 2007 (het waterschap Veluwe, de gemeenten Lansingerland en Nieuwkoop, de heerlijkheid Oostwaard en het bisdom Groningen-Leeuwarden)
  • Jaarverslag 2006 (het waterschap Aa en Maas en degemeenten Bronckhorst, Koggenland, Oude IJsselstreek en Utrechtse Heuvelrug)
  • Jaarverslag 2005 (het hoogheemraadschap Schieland en deKrimpenerwaard, het waterschap Rivierenland en de gemeenten Berkelland, Echt-Susteren, Montferland en Oost Gelre)
  • Jaarverslag 2004 (het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, de waterschappen Brabantse Delta en Hollandse Delta, de gemeenten Geldrop-Mierlo, Midden-Delfland, Olst-Wijhe, Rijssen-Holten, Venlo en Westland, de heerlijkheid Hemmen, het bisdom Rotterdam en de basiliek te Hulst)
  • Jaarverslag 2003 (het wetterskip Fryslân, de gemeenten Lingewaard, Hof van Twente, Twenterand, Castricum en Oss en de heerlijkheden Harencarspel en Laag Nieuwkoop)
Update 16 nov. 2015: Zie deze pagina voor alle Jaarverslagen van 2003 t/m 2014.

Jaarverslag Hoge Raad van Adel over 2010

Op de website van de Hoge Raad van Adel kan het Jaarverslag over 2010 worden ingezien. Interessant voor de liefhebber van heraldiek is de bijlage met Wapenverleningen. Daarin de nieuwe wapens van Bonaire, Saba (zie afb.), Sint Eustatius, Aalten, Oldambt en de balisiek van de H. Georgius van Almelo.

Verder ook de nieuwe Gouverneursvlaggen van Curaçao en Sint Maarten (KB’s van 20 sept. 2010, nrs. 10.002580 en 10.002581), de nieuwe landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden.

Vlaggen Curacao en Sint Maarten

dinsdag 19 april 2011

Handschrift de Hooghe, overzicht van Brugse heraldiek

In de 14e en 15e eeuw was Brugge het onbetwiste centrum van de handel in Europa ten noorden van de Alpen. Overal vandaan trokken mensen met ambitie naar Brugge om hun geluk te beproeven, als handelaar, ambachtsman of kunstenaar.
De Brugse elite, inclusief de daarin opgenomen nieuwkomers, lieten heraldische sporen na in de kerken en kloosters van de roemruchte handelsstad. Ignace-Michel de Hooghe († 1715)  inventariseerde tussen 1698 en 1707 het funeraire erfgoed in alle Brugse kerkelijke instellingen. Het leidde tot beschrijvingen van zerken, epitafen en rouwborden. Veel wapenafbeeldingen zijn ook nagetekend.

Het zo ontstane Handschrift de Hooghe is het meest geraadpleegde handschrift uit de collectie van de Openbare Bibliotheek van Brugge. Formeel heet het Versaemelinghe van alle de sepulturen, epitaphien, besetten, wapens ende blasoenen, die gevonden worden in alle de kercken, kloosters, abdyen, capellen ende godshuysen, binnen de stad van Brugge.
Het Handschrift de Hooghe biedt een volledig en gevarieerd beeld van de grafcultuur in Brugge in de 17de en de 18de eeuw. Middeleeuwse en 16de-eeuwse graftekens en grafgedenktekens werden opgenomen voor zover die nog aanwezig waren in de 18de-eeuwse kerken. Het is digitaal te raadplegen op website historischebronnebrugge.be. De website biedt ook een hoop achtergrondinformatie. Je kunt ook rechtstreeks naar de zoekpagina, met een toegang op achternaam.



Het Handschrift de Hooghe is ook voor Nederlandse genealogen van belang. Voor de kwartierstaatbouwers omdat velen ook Vlaamse voorouders hebben, en voor de makers van genealogieën en parentelen omdat de kans behoorlijk groot is dat zich in de loop van de late middeleeuwen of vroegmoderne tijd ook familieleden in Brugge hebben gevestigd, toen de stad met de grootste aantrekkingskracht.

maandag 11 april 2011

Wapenalbum Bommelerwaard

Op de website van het Streekarchief Bommelerwaard vind je het Wapenalbum Bommelerwaard. In dit digitale album méér dan 3000 records met aantekeningen, verzameld uit allerlei bronnen uit heel Nederland van familiewapens van Bommelerwaarders.

De gegevens zijn verzameld door de heer P. van der Zalm uit Zaltbommel. Van veel wapens heeft de heer Van der Zalm een ingekleurde tekening gemaakt. Elke beschrijving bestaat uit informatie over de wapendrager, een beschrijving van het wapen en een verwijzing naar geraadpleegde bronnen. Het wapenalbum is doorzoekbaar op naam.

donderdag 17 maart 2011

Alba amicorum Van Harinxma thoe Slooten: Web 2.0 voor 17de-eeuwers

Ze staan al enige tijd online, maar nu is er ook internationaal belangstelling getoond voor de 11 alba amicorum uit de Friese familie Van Harinxma thoe Slooten, berustend bij de Koninklijke Bibliotheek. Onder de titel The Social Network wordt door het prestigieuze interieurblad The World of Interiors een aardige parallel getrokken met het Facebook fenomeen. Niet alleen gaat het dan om de contacten tussen relatief jonge 'wereldburgers', maar vooral om de gelijke manier van het plaatsen van bondige berichten, wensen en opvattingen die de tijdgeest weerspiegelen, gelardeerd met zelf getekend beelmateriaal, juweeltjes van waterverf.


Het wapen van Ruurdt van Walta
 Zo zouden goede wijn, schone vrouwen en goed vlees volgens een aanbidder van Juliana de Roussel toch de basisingerediënten moeten zijn voor een rijk gelukkig leven; maar het is zeer de vraag of Juliana de dubbelzinnige en losbandige tweet in haar netwerkalbum beantwoord heeft.
In de Angelsaksische kring werd er soms een beetje laatdunkend over gedaan, dus zo werelds was het nu ook weer niet. De graaf van Chesterfield maande zijn zoon een dagboek bij te houden, maar niet zo'n dom oppervlakkig German album stuffed with  people's names and Latin sentences. Het was kennelijk vooral een humanistisch fenomeen van het protestantse Noordeuropese vasteland afkomstig van de Duitse universiteiten. Ze kwamen daar voort uit de 16de-eeuwse zogenaamde Stammbuecher en evolueerden tot de bekende Poësie-albums.
Zowel de jongemannen als de jongedames hielden dergelijke alba bij, maar er zijn onderlinge verschillen. De mannen hebben in hun boekjes veel stichtelijke elementen die samenhangen met hun vorming tot man. Tijdens hun Grand Tour reisden ze onder andere langs Londen, Heidelberg, Frankfurt, Genève en Cambridge. In de laatsgenoemde plaats wist Meindert van Izarda een handtekening af te troggelen bij Anthony Watson, de bisschop van Chichester. De dames, zoals Geertruydt van Engelsteedt hadden meer locale connecties. Ze moet een aantrekkelijke joffrouw geweest zijn want haar boekje staat bol van de hofmakerij. In de rij van schrijvende aanbidders was het Frans van Donia die succesvol naar haar hand dong. Ze trouwden op 27 september 1618. Hopenlijk een gelukkig huwelijk, want nadien zijn er geen smachtende oproepen op haar pagina's bijgeschreven.

Sudenten proberen een jongedame in te palmen



















Grote overeenkomst tussen de boekjes onderling is het vanzelfsprekende overvloedige gebruik van heraldische illustraties als referentie aan goede afkomst. De boekjes van de elite dienden dus ook een kruisbestuiving tot behoud van de eigen groep. Eventuele gematigde pikanterieën - zoals boven beschreven - bleven doorgaans gekanaliseerd tussen illustraties van goede zeden en het uitschrijven van verheffende gedachten.

The World of Interiors ligt bij de betere boekhandel op de schappen voor €8,50.

Afbeeldingen uit de desbetreffende alba zijn ook te bezichtigen op: www.kb.nl/galerie/alba

dinsdag 15 maart 2011

Heraldicum Disputationes, jaargang 2011, nr 1

De inhoud van het eerste nummer van jaargang 2011 van Heraldicum Disputationes is als volgt:
  • Eenheid-dualiteit in het blazoen. Yon en yang, Mars en Venus, de beker en de degen, het hexagram, door Roger Harmignies
  • In de serie "Belgische bisschoppen in het buitenland", nr. 8: Mgr. Basileus 'Basiel'Tanghe, door Antoon Vandromme
  • Heraldische recyclage, door Dirk Coutereels
  • Het Schotse wapen in het aartsbisdom Mechelen-Brussel, door Hans van Heijningen
  • Geeft de morenkop in het wapen van Boezinghe zijn geheimen prijs?, door Noël Boussemaere

Verder uiteraard recensies, brieven, vraag & antwoord.

Uitgever: Marc van de Cruys, Krommelei 47, 2110 Wijnegem (België)
Prijs: € 15,- per jaar, € 4,50 voor losse nummers (€ 6,- voor Nederland)
Zie http://users.telenet.be/homunculus/heraldiek.html

donderdag 10 maart 2011

Bijzonder glas in "Tussen Kunst & Kitsch"

Wapen Tilly
In de aflevering van 9 maart van het tv-programma Tussen Kunst & Kitsch werd een bijzonder glas ter beoordeling aangeboden. Het betreft een zogenaamd Bilby-glas. De familie Bilby maakte tussen 1760 en 1778 speciale glazen die Newcastle Baluster werden genoemd, naar de plaats van vestiging.

In dit geval een glas met daarop de geëmailleerde afbeelding van het wapen van de familie Tilly. De familie Tilly is bekend als de familie waarvan een prominent lid, de schoomeester Claes Tilly, naar verluid in 1695 de Haarlemmer Olie uitvond. De Koning Tilly Oprechte Haarlemmerolie-fabriek is nog steeds in Haarlem gevestigd, en een verre achterkleinzoon van Claes Tilly liet het glas beoordelen door de deskundige van Tussen Kunst & Kitsch in het Stedelijk Museum Alkmaar. Dit type glas is erg zeldzaam, zeker in Nederland. De geschatte waarde is € 25.000.

Zie aflevering Tussen Kunst & Kitsch vanaf 40:22 minuten. Of ga naar website van het programma.

Get Microsoft Silverlight Of bekijk de flash versie.

In dezelfde aflevering werden ook nog een paar mooie laat 18e eeuwse kussenbladen gepresenteerd. Eén geborduurd kussenblad met daarop de wapenafbeeldingen van Holland, Zeeland en Friesland. (Waarde ca. € 1.500)  Op het andere kussenblad, in gobelin-techniek, het wapen van Rotterdam en het jaartal 1764. (Waarde ca. € 5.000.) Zie vanaf  35:32 minuten.

Zie ook Adel & Patriciaat@CBG.

dinsdag 1 maart 2011

'Wapenboek ten Ham' digitaal

In de beeldbank van het Gemeentearchief Barneveld bevinden zich de gedigitaliseerde afbeelingen van de 100 wapentekeningen uit het Wapenboek ten Ham. Het betreft familiewapens van bekende Gelderse en Veluwse geslachten. Ze zijn volgens een notitie van ene W. ten Ham in het wapenboek gemaakt door diens grootvader E. ten Ham in de periode 1850-1865.

Uit naspeuringen in Genlias blijkt dat W. ten Ham kan worden geïdentificeerd als Willem ten Ham (* ca. 1894). Diens opa heette voluit Evert-Jan ten Ham en werd ca. 1832 geboren te Barneveld. Hij overleed aldaar op 31 december 1891, 59 jaar oud.
Evert-Jan ten Ham huwde op 19 april 1862 te Ede met Mietje Roskam. Ten tijde van zijn overlijden was hij winkelier in schildersbenodighden, maar volgens zijn kleinzoon ook een "kundig schilder". Dat zal hij dan niet van een vreemde hebben gehad, want Evert's vader Hendrik ten Ham (ca. 1804-1872) was schilder, Willem was schilder en Willem's vader, die eveneens Hendrik (1866-1936) heette, was ook schilder.
De familie heeft jaren lang een schilderszaak gehad in de Langstraat in Barneveld. Van Hendrik ten Ham E.J.zn (de vader van Willem) zijn een aantal fraaie pen- en krijttekeningen van o.a. de kerk van Barneveld en dorpsgezichten op de Langstraat te vinden in de zelfde beeldbank.

Zie het artikel van Anton C. Zeven over het Wapenboek te Ham op de website van het gemeentearchief Barneveld.
Voor de wapentekeningen zelf, ga naar de Beeldbank Barneveld. Zoek daar met het trefwoord "Wapenboek" en je vindt ze allemaal keurig op een rijtje.

vrijdag 25 februari 2011

Wapens van Amerikanen met Nederlandse wortels

De New York Genealogical and Biographical Society (NYGBS) heeft onlangs een boek gepubliceerd getiteld An Armory of American Families of Dutch Descent. In het boek zijn artikelen verzameld die tussen 1933 en 1941 zijn geschreven door William J. Hoffman (1882-1955). Hoffman was geboren in Rotterdam en emigreerde in 1909 naar de VS. In New York ontwikkelde hij een passie voor genealogie en heraldiek. Hij werd gezien als dé autoriteit in de VS op het gebied van Nederlandse familiewapens.

De artikelen, voor dit boek bijeengebracht door Francis J. Sypher jr., zijn eerder gepubliceerd in de New York Genealogical an Biographical Review en de New England Historical and Genealogical Register.
In het boek vind je uiteraard veel bekende namen van families van Nederlandse herkomst. Deze hebben zich voor een deel in voormalig Nieuw Amsterdam en Nieuw Nederland (zie daarover deze bijdrage) gevestigd voordat de Engelsen de koloniën in 1664 overnamen, maar  voor een groot deel ook pas (lang) nadien.

Onderstaand plaatje toont een greep uit de familienamen die voorkomen in het boek.


Formeel was het boek (382 pag.) alleen bij voorinschrijving verkrijgbaar, maar mogelijk dat via de website van de NYGBS toch nog exemplaren te koop zullen worden aangeboden. De liefhebber kan in ieder geval terecht in de studiezaal van het CBG om het boek te raadplegen.